Deepfake ile Şekillenen Gerçeklik Algısı
Teknoloji geliştikçe biz de zamana ve gelişmelere uymaya çalışıyoruz, diyeceğim, ancak her gün karşımıza çıkan yepyeni terimleri gördükçe ve ilerlemeyi izledikçe gelişmelerin giderek daha gerisinde kaldığımızı görüyoruz.
Gelişmelerden anında haberdar olmak için Google News'te Paradurumu'na abone olun
Paradurumu'na Google News'te abone olun
Abone OlBugünlere nasıl gelindiğini yaşıyor ve görüyoruz, ancak ben kendim için söyleyeyim, 8 yaşındaki çocuğun bilgi ve beceri donanımı bile bende yok, olamaz da. O genç beyinler her gün yepyeni şeyler öğrenip şak diye uygulayabiliyorlar. Telefonlardaki güncellemelere ancak yetişebiliyoruz diyeceğim de tamamen “Satın al! İhtiyacın olmasa da sen yine satın al!” modelini tüm çıplaklığı ile uygulayan çağımız neo-kapitalizmi bizlere her istediğini yaptırıyor.
İleriki yıllarda tarih kitapları herhalde Orta Çağ, Yeni Çağ devirlerinden sonra Teknoloji ve Satın Al Çağı adını verecek bugünlerimize.
Geçenlerde bir terim gördüm, adı Deepfake. Deepfreeze, (dipfriz-derin dondurucu) biliyordum, herhalde bu da olsa olsa derin sahtecilik karşılığıdır dedim. Aaa, o ne? Karşıma sık sık bir AI kısaltması çıkmaya başladı. Henüz ne olduğunu çözememişken tesadüfen kelimenin aslının meta.ai'den türediğini anlamış (!) oldum. Artificial Intelligence, yani Yapay Zeka kısaltılmışı imiş.
Bitti mi? Bitmedi. DeepMind çıktı karşıma. Hımm... Derin zihin, akıl gibi bir şey olmalı. Türkçede bile kullandığımı hatırlamıyorum, ama teknoloji aklın ve zihnin tüm duvarlarını delip geçmiş, en derinlere dalmış bile. Ben bu satırları yazarken deep ile başlayan yeni bir şey görürsem hiç şaşırmam.
Demeye kalmadı DeepSeek (derin arama, araştırma) da varmış meğer. Ne olduğunu hiç bana sormayın, en iyisini gençler bilir. Onlara ya da varsa torunlarınıza sorun.
Amiyane deyimle kafayı yemeden DeepFake araştırmak istedim. Adında sahtecilik var. Bakalım bizler nasıl korunabiliriz, merak ettim. Teknolojinin kötü emeller için kullanılması bu maksatlı ellerde mümkün olabilmekte, bizlere de nasıl korunacağımızı öğrenmek kalmakta.
“Deepfake” nedir? Ve üretken yapay zekâ ile oluşturulmuş görüntüleri nasıl tanıyabilirim?
Deepfake genellikle, bir kişinin aslında hiç söylemediği veya yapmadığı bir şeyi söylüyormuş veya yapıyormuş gibi gösteren, son derece gerçekçi, ancak sahte görüntü, video veya ses kayıtları anlamına gelmektedir.
Deepfakeler, üretken yapay zekâ araçları popüler hale gelmeden çok önce de vardı. Bazıları Photoshop ile yapılmıştı ve bazıları da bir görüntünün başlığını değiştirerek farklı bir bağlamdanmış gibi görünmesini sağlamıştı. Ancak şimdi, üretken yapay zekâ araçları deepfakeleri oluşturmayı çok kolaylaştırdığından bunların zararları konusunda daha fazla endişe duyulması gerçeği ile yüz yüzeyiz.
Dijital Çağın Yeni Tehlikesi "Deepfake"
Bilgisayarların icat edilmesiyle hayatımız her alanda kolaylaşmış, bir o kadar da tehlikenin içine girmiştir. İnsanoğlu bilgisayarları günümüze kadar gündelik hayatlarını kolaylaştırmak için evlerinin içine sokmuş olsa da yeni yazılım dilleri ve teknolojinin ilerlemesiyle bilgisayarlar, isteğimiz dışında dahi insanları tehlikeye sokabilmektedir. Bunlardan bir tanesi de 2017 yılında duyduğumuz derin sahte, orijinal adıyla Deepfaketir.
Son zamanlarda kamuoyunu meşgul eden ve insanları söylemedikleri şeyleri söylüyorlarmış gibi gösteren kayıtlar bireyleri türlü çıkmazlara sürüklemiştir. Siyaset ya da sanat alanında tanınmış insanların yüzlerini başka yüzlere yerleştirme yoluyla yapılan bu işlem gelecekte insanların özel hayatlarını daha çok tehdit etmeye başlayacaktır. Bu konu sadece ünlü insanlar için değil sıradan kimseler için de geçerlidir.
Deepfake konusu ilerleyen zamanlarda teknolojinin de yardımı ile kendini çok geliştirerek hem kullanıcıların kullanımı açısından kolaylaşacak hem de uygunsuz video kirliliği ortaya çıkaracaktır. Deepfake konusu diğer çalışmalara yön vermesi bakımından da önemlidir. Araştırmada deepfake videoları yüzünden birçok insanın sıkıntıya düştüğü ve bu videoların ilk başta intikam amaçlı olarak yapıldığı daha sonraları da eğlenceye yönelik içeriklerin üretildiği görülmüştür.
“Deepfake çağında dijital okuryazarlığın önemi”
Bir fotoğrafın DeepFake olup olmadığını nasıl anlarsınız?
(Yapay zeka görüntü oluşturucularının gerçekçi görüntüler oluşturmada sürekli olarak daha iyi hale geldiğini unutmayın, bu nedenle bu ipuçları her zaman işe yaramayabilir.)
- Eksik veya fazla parmaklara veya bir şekilde deforme olmuş ellere bakın.
- Yüzlere bakın.
- Görüntüdeki yazım hatalarına bakın.
- Tutarsız yansımalara bakın.
Başka bir seçenek
Görüntünün kaynağını gösteren meta verileri aramak için İçerik Kimlik Bilgileri web sitesini kullanın. Görüntüyü yüklediğinizde bunun Adobe, Microsoft veya OpenAI tarafından oluşturulup oluşturulmadığını size söyleyecektir. Ancak tüm görüntü oluşturma araçları bu meta verileri içermez. Bu nedenle ancak bir İçerik Kimlik Bilgisi gösteriyorsa bu yolla oluşturulduğunu bilirsiniz. Göstermiyorsa yapay zeka ile oluşturulup oluşturulmadığını bilemezsiniz.
Araştırmanın başka bir yolu da söz konusu görüntünün diğer kopyalarını bulmak için ters görsel arama aracı kullanmaktır. Görüntüyü Google Görseller'e yüklemeyi deneyin. Sonuçlar tam olarak o görüntüyü ve benzer görüntüleri içeren web sitelerini gösterecektir. Bu, bir görüntünün yapay zeka tarafından oluşturulmadığını veya bazen de yapay zeka tarafından oluşturulduğunu doğrulamanıza yardımcı olabilir.
Görüntü yapay zeka tarafından oluşturulmamışsa muhtemelen o görüntüyü içeren kaynak sitelerini, olayın farklı açılardan fotoğraflarını bulacaksınız.
Eğer yapay zeka tarafından üretildiyse yapay zeka ile yapıldığı açıkça belirtilen başka kopyalarını da bulabilirsiniz. İnsanların yapay zeka tarafından üretilen eserleri paylaştığı birçok sosyal medya grubu var ve görselinizi orada bulup yapay zeka tarafından üretildiğini doğrulayabilirsiniz.
Not. Yukarıdaki Başka bir seçenek başlıklı bölümde anlatılanları anlayabilecek noktaya henüz ulaşmadım. Kolayca anlaşılır şekilde anlatanınız varsa yazı sonundaki yorumlara yazarak katkı sağlayabilir.
Bu arada ilgi duyan ve merak edenler aşağıdaki linkten içerik kimlik bilgileri hakkında bilgi sahibi olabilir.
Toplumsal Etki ve Güven Erozyonu
Deepfake teknolojisi sadece teknik bir yenilik değil, bilgi güvenliği, siyasi manipülasyon, bireysel mahremiyet ve medya güvenilirliği üzerinde de dev bir tehdit oluşturuyor.
Giderek dijitalleşen dünyada gerçek ile kurgu arasındaki sınır hızla bulanıklaşıyor. Yapay zekâ ile üretilen deepfake videoları, bir kişinin yüzünü, sesini ve davranışlarını neredeyse kusursuz biçimde taklit edebiliyor. Bu durum yalnızca teknik bir başarı değil, aynı zamanda toplumsal güven, mahremiyet, siyaset ve hukuk açısından ciddi bir tehdit. Bir görüntünün ya da ses kaydının doğruluğundan emin olamadığımız bir çağda, bilgiye duyulan güvenin erozyona uğraması kaçınılmaz hale geliyor.
İnternette dolaşırken karşınıza çıkan bir videonun gerçekten o kişiye ait olduğundan emin misiniz? Artık olamayabilirsiniz. Deepfake denilen bu yapay zekâ teknolojisi, birinin yüzünü ve sesini öyle gerçekçi şekilde kopyalıyor ki, izleyen herkes kolayca kandırılabiliyor. Bu sadece eğlenceli filtrelerden ibaret bir şey değil; sahte haberlerden özel hayatın ihlaline, siyasi manipülasyondan kişisel itibar kaybına kadar birçok ciddi risk barındırıyor. Gördüğümüz her şeyin doğruluğundan şüphe etmek zorunda kaldığımız bir dönemdeyiz.
Bu yeni dijital çağa hazırlanmak için eleştirel düşünme becerilerimizi güçlendirmemiz, gördüğümüz her içeriği sorgulamamız ve güvenilir kaynaklardan doğrulama alışkanlığı edinmemiz gerekir. Aynı zamanda dijital okuryazarlık eğitimi, etik kurallar ve teknolojiyi tespit etmeye yönelik araçlar geliştirmek, deepfake’lerin olumsuz etkileriyle başa çıkmada en önemli adımlar olacaktır.
Arkadaşı kıza sorar, "Niye ayrıldın sevgilinden?”
Yeni nesil kız cevaplar, "Beni çok fena deepfakeledi de ondan!"
2 Ocak 2026
Suadiye