Bilinçaltının Gizemli Dünyasını Harmanlayan Sürrealist Sıradışı Sanatçı: Leonora Corrington

1945 tarihli renkli, sürrealist tablo Les Distractions de Dagobert, 15 Mayıs 2024’te New York’un lüks açık artırma salonu Sotheby’s Modern Evening Auction’da rekor bir fiyata satılarak Leonora Carrington’ın adını sanat tarihine bir kez daha altın harflerle yazdırmıştır.

Bu tablonun satışı yalnızca dikkat çekici bir haber değil, uzun yıllardır gölgede kalmış bir yaratıcı dehanın geç gelen takdiriydi. Bu satış, hem Carrington’ın piyasa değerini dramatik şekilde yukarı çekmiş hem de Birleşik Krallık doğumlu bir kadın sanatçı için açık artırma rekoru oluşturmuştur.

İngiliz aristokrat bir aileden gelen ve Kral V. George döneminde (1910-36) İngiliz sosyetesine tanıtılan Carrington kendisini bekleyen aristokrat hayattan kaçmak için önce Londra’ya resim okumaya, sonra da kariyerinde ilerlemek için Fransa’ya gider; çok geçmeden kendini sürrealistlerin dünyasında bulur. Sanatçı, resimlerinde, romanlarında ve öykülerinde yarattığı kadın karakterlere çevrelerindeki dünyayı iyileştirme, hatta yeni bir dünya yaratma yetisine sahip, güçlü roller atfeder.

Bilinçaltının Gizemli Dünyasını Harmanlayan Sürrealist Sıradışı Sanatçı: Leonora Corrington resim: 0 Leonora Carrington

1917, Lancashire - 2011, Mexico City

1937'de Londra'da, sonrasında romantik beraberlik yaşayacağı sürrealist ressam Max Ernst’le tanışır ve ikili beraber Paris’e kaçar. İlk kitabı Korku Evi (La Maison de la peur) 1938’de Ernst’in illüstrasyonlarıyla yayımlanır. Carrington 1940'a kadar Ernst'le Fransa'nın güneyinde bir köyde yaşar. Beklenmedik bir trajedi, Ernst ve Carrington'ın sürrealist cennetini kısa süre sonra alt üst edecektir: 1939 ve 1940 yıllarında önce Cumhuriyet tarafından düşman yabancı olarak ilan edilir, ardından Gestapo tarafından çeşitli toplama kamplarına hapsedilir. Carrington arkadaşlarıyla Lizbon Limanı'na kaçarken sinir krizi geçirir. 1940'ta Ernst Nazilerce tutuklanır. Bunalıma giren Carrington İspanya'ya gider. Psikolojik sorunları nedeniyle bir süre Madrid'de akıl hastanesinde kalır. İlaçlarla ve şok tedavileriyle geçen bu sarsıcı dönemi Down Below (1944) kitabında anlatır.

1941'de hastaneden çıktıktan sonra Lizbon'daki Meksika konsolosluğuna sığınan Carrington Paris'ten tanıdığı şair ve diplomat Renato Leduc'le formalite evliliği yaparak New York'a gider. Nazilerin elinden kaçan Ernst ise Peggy Gugenheim'ın yardımıyla New York'a giderek orada onunla evlenir. Birbirinden habersiz olan Carrington ve Ernst Lizbon'da karşılaşmış, New York'a giden aynı gemiye binmiştir. Carrington 1942'de New York'tan hayatının sonuna kadar kalacağı Meksika'ya taşınmıştır. Meksika'da resim yapmaya ve yazmaya devam eder.

1960'lar ve 1970'lerde kadın hareketlerine katılır. 1976'da fantastik romanı The Hearing Trumpeti (Sırdaş Trompet) yayımlar (Türkçe çevirisi, Emre Erbatur, Everest, 2020). 1990'larda Meksiko'da meydanlarda sergilenen bronz heykeller yapar. 2011'de doksan dört yaşında öldüğünde son sürrealist olarak anılıyordu. Üç dilde, İngilizce, Fransızca, İspanyolca yazan Carrington'ın öyküleri toplu olarak ilk kez 2017'de, doğumunun yüzüncü yıldönümünde yayımlanmıştır.

Bilinçaltının Gizemli Dünyasını Harmanlayan Sürrealist Sıradışı Sanatçı: Leonora Corrington resim: 1 www.leonoracarrington.com

Sürrealizmin Zirvesinden Bir Rekor

Les Distractions de Dagobert, 75,6 x 87 cm, masonit üzerine tempera*

(*Astarlanmış ahşap panel veya levha üzerine tempera boyası, öğütülmüş pigmentlerin yumurta bağlayıcı maddeyle karıştırılmasıyla yapılır.)

Satış fiyatı: 28,5 milyon $ (ön satış tahmini fiyatı 12-18 mio dolar)

(Gerçeküstücülük akımı olarak da bilinen sürrealizm, rasyonel düşüncenin ötesine geçmeyi ve hayal gücünü serbest bırakmayı hedefler. Sürrealist ne demek sorusunun cevabı, bilinçaltının imgelerini sanatın merkezine koyan, rüyalar ve içsel dünyalar arasında köprü kuran kişidir.)

Kim aldı: Eseri Argentinli iş insanı ve koleksiyoncu Eduardo F. Costantini satın almıştır. Costantini, aynı zamanda Buenos Aires’teki Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires (MALBA)’nın kurucusudur. Bu parça, onun koleksiyonunda Frida Kahlo ve Remedios Varo gibi sanatçıların eserleriyle birlikte yer alacak.

Neden bu kadar değerli: Carrington, eserini 28 yaşında ve hamileyken yaptı — bu hem duygusal hem de yaratıcı açıdan zengin bir dönemine denk geliyor. İzleyiciyi — tıpkı rüya gibi — mistik figürler, mitolojik referanslar ve semboller arasında dolaştırıyor. Eserde tarih, mitoloji, sembolizm ve fantastik anlatı iç içe geçiyor; Dantevari kompozisyonu Bosch’un Garden of Earthly Delights'ı gibi renklendiriyor, ama kendi özgün diliyle.

Bu satış, Carrington’ın piyasa değerini dramatik şekilde artırır: Önceki Carrington rekoru 2022’de 3.3 milyon $ idi — bu, yalnızca iki yıl içinde yaklaşık 9 kat artış demek! Böyle yüksek bir fiyat, Carrington’ın sürrealizm tarihindeki önemini yeniden gündeme taşımış ve uzun süre göz ardı edilen kadın sanatçıların daha geniş ilgi görmesine katkı sağlamıştır.

Les Distractions de Dagobert Öncesinde Satışa çıkan Resimlerinden: Tuesday

Leonora Carrington’ın 1946 tarihli Tuesday isimli eseri Sotheby’s’de 700.000 – 900.000 $ tahminiyle satışa çıkmıştır. Eserin 29 Haziran 2020’de New York’ta bu tahminle listelendiğine dair kayıtlar Sotheby’s kataloglarında yer almakadır.

Bilinçaltının Gizemli Dünyasını Harmanlayan Sürrealist Sıradışı Sanatçı: Leonora Corrington resim: 3 Tuesday, panel üzerine tempera, 54 x 83,2 cm, 1946

Meksika Yılları (1942-2011)

94 yıllık ömrünün baharında, henüz 25 yaşında iken içinde bulunduğu koşullar onu Meksika’da yaşamına devam etmeye davet etmişti adeta. Resim çalışmaları ve aşklarını yaşarken Carrington 1970'lerde Meksika'daki kadın özgürleşme hareketinin aktivistleri arasındaydı.

Resim Çalışmaları

Meksika’da ürettiği tablolar, simya, Kelt mitolojisi ve yerli kültürlerin iç içe geçtiği düşsel kompozisyonlara dönüşür. “The Giantess (The Guardian of the Egg)” gibi eserlerinde doğurganlık ve kozmik bilgelik temalarını işler. Figürleri yarı insan yarı hayvan biçiminde, dönüşüm hâlinde var olur.

Aşk Maceraları

Meksika yılları, Carrington’un duygusal ve düşünsel özgürlüğünü birlikte yaşadığı bir dönemdi. Max Ernst ile yaşadığı fırtınalı ilişkinin ardından Emerico Weisz ile kurduğu daha dengeli birliktelik ona istikrar sağlar. Aşk, onun için yalnızca bir ilişki değil; yaratıcı enerjiyi tetikleyen bir geçiş alanı olmuştur.

Bilinçaltının Gizemli Dünyasını Harmanlayan Sürrealist Sıradışı Sanatçı: Leonora Corrington resim: 4 Max Ernst için yaptığı tablo, 1939

Kadın Hareketleri

Carrington, Meksika’daki entelektüel çevrede güçlü kadın figürleriyle birlikte anılır; özellikle Remedios Varo ile dostluğu üretken bir dayanışmaya dönüşmüştür. Eserlerinde patriyarkal mitleri ters yüz eden imgeler kurmuş, kadını edilgen değil, büyüsel ve kurucu bir özne olarak resmetmiştir.

Diğer kadın sürrealistler gibi Carrington da erkek egemen harekete büyük bir kavramsal çeşitlilik getirir. Carrington'ın dünyasında cadılar, büyücüler ve periler yaşar, ancak bu mistik kadınlar, erkek muadillerinin fetişistik karakterlerinden çok uzaktır. Carrington'ın karakterleri kendi alanlarına, her aleme ve alemlerin her yönüne sahiplerdir. Diğer sürrealistlerin aksine, Sigmund Freud'un yazılarıyla ilgilenmemiş ve çalışmalarını kişisel deneyimlerine dayandırmayı tercih etmiştir.

Sonuç

Meksika, Carrington için bir sığınak değil, yeniden doğuş alanı olmuştur. Avrupa’daki travmalarını burada mitik bir dile dönüştürür. Böylece sürrealizmi kişisel bir özgürlük manifestosuna dönüştüren özgün bir sanatçı kimliği inşa eder.

Neler Dediler

Benjamin Perét (Fransız şair ve sürrealist hareketinin kurucusu 1899-1959), "Le jeu de Leonora Carrington", Temmuz 1952

"Leonora Carrington'ın evreninde oyun hüküm sürüyor ve zevki artırmayı ve sürekli yenilemeyi amaçlayan kurallarını dayatıyor. En tehlikelilerinden biri olan bu oyun, onun, dilediği zaman girip çıkabileceği yeraltı dünyasına girmesine olanak sağlamıştır. Resimlerine bu kadar önemli bir entrika ve şeytan çıkarma karakteri kazandıran da bu hırs mıdır? Her halükarda, bu karakter yarattığı her şeye hakimdir."

Susan L. Aberth, "Leonora Carrington: Surrealism, Alchemy and Art", Burlington, 2004, s. 7

"Leonora Carrington'ın resimsel dünyası sihirle dolu bir dünyadır: insan, doğa ve ruhsal alternatif dünyaların akışkan olduğu; gerçekliğin yüzyıllardır anlatılan masallar, folklor ve ilahi uygulamalarla birleştiği; rüyaların bilinçli şimdiki zamana başarıyla dokunduğu bir dünya. Carrington, eserlerini nasıl yorumlayacağımıza dair herhangi bir ipucu vermekten kaçınsa da, eserleri aracılığıyla bize "geleneksel mekânsal ilişkilerin çöktüğü ve tuhaf varlıkların hem ritüeli hem de diyaloğu çağrıştırdığı başka bir boyuta anlık bir bakış atma" olanağı tanır."

***

Sabah Işığında Leonora (Leonora in the Morning Light), 2025

İsyankar İngiliz ressam Leonora Carrington’un hayatını anlatan biyografik bir dram filmidir. 1930'lar Paris'inde geçen yapım, sanatçının sürrealist akıma dahil olmasını, Max Ernst ile olan fırtınalı aşkını ve İkinci Dünya Savaşı'nda Meksika'ya kaçışını konu alır.

İngilizce, İspanyolca, Fransızca | 103 dk

YÖNETMENLER: Thor Klein & Lena Vurma

OYUNCULAR: Olivia Vinall (Leonora), Alexander Scheer (Max Ernst), Cassandra Ciangherotti (Remedios Varo), Ryan Gage, Istvan Teglas, Luis Gerardo Mendez

ÇEKİM ÜLKESİ: Almanya, Meksika, Romanya, İngiltere

16 Mayıs 2026

Suadiye

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Yorumlar