Reklamcılıkta Yeni Dönem: Yapay Zekâ, Sosyal Medya ve İndirimli Satışlara Sıkı Kurallar Geldi

Gelişmelerden anında haberdar olmak için Google News'te Paradurumu'na abone olun

Paradurumu'na Google News'te abone olun

Abone Ol

Ticaret Bakanlığı, dijitalleşen dünya ile birlikte artan reklam ve ilan yoğunluğu karşısında tüketicileri aldatıcı uygulamalardan korumak amacıyla harekete geçti. Bakanlık tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", 1 Ağustos tarihi itibarıyla yürürlüğe girerek dijital reklam pazarında yeni bir dönem başlatacak.

Yapay Zekâ ile Oluşturulan Reklamlara Şeffaflık Kriteri

Yapay zekâ teknolojilerinin reklam sektöründeki kullanımının artması üzerine tüketicilerin yanıltılmasını önleyecek net kurallar belirlendi:

• Dijital Karakter Uyarısı: Reklamlarda yapay zekâ kullanılarak üretilen ve insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere yer verilmesi durumunda, bu durumun reklam üzerinde açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
• Dijital Kopya ve Deneyim Yasağı: Gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat denemiş/deneyimlemiş gibi gösterildiği ya da tavsiye ettiği reklamların yapılması tamamen yasaklandı.

Hedefli Reklamcılık ve Sosyal Medya İçerik Üreticileri (Influencer)

Kişisel verilerin ve kullanıcı davranışlarının analiz edilerek sunulduğu özel reklam içeriklerine ve sosyal medya tanıtımlarına şu kısıtlamalar getirildi:

• Kriter Şeffaflığı: Reklam verenler, hedefli reklamların hangi kriterlere göre tüketiciye gösterildiğini ve bu kriterlerin kullanıcı tarafından nasıl değiştirilebileceğini doğrudan ve kolay erişilebilir şekilde sunmak zorunda olacak.
• Çocuklara Profilleme Yasağı: Çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması kesinlikle yasaklandı.
• "Reklam" İbaresi Zorunluluğu: Sosyal medya içerik üreticilerinin (influencer) paylaşımlarından herhangi bir kazanç, indirimli ürün/hizmet veya etkinlik katılımı gibi bir menfaat elde etmesi durumunda, paylaşımda "reklam" veya "tanıtım" ibaresini açıkça kullanması zorunlu hale getirildi.

İndirimli ve Koşullu Satışlarda "Son 10 Gün" Kuralı

Tüketicilerin sıkça karşılaştığı indirimli satış reklamlarında fiyat oyunlarının önüne geçilmesi hedefleniyor:

• Koşullu Satışlar: İndirim veya fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan koşullu satış reklamları da artık indirimli satış kurallarına tabi olacak.
• Referans Fiyat: İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınacak ve bu fiyatın üzeri çizilerek sunulabilecek.
• Çabuk Bozulabilen Mallar: Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmet sektörüne yönelik reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat baz alınacak.

Çevresel Beyanlar ve "Yeşil Aklama" ile Mücadele

Şirketlerin çevreye duyarlılık iddialarını somut belgelere dayandırması zorunlu tutuldu:

• Açıklama Zorunluluğu: Reklamlarda "çevre dostu" gibi genel ve yuvarlak içerikli kavramların açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı. Bu beyanların, ürünün yaşam döngüsünün hangi aşamasına ait olduğunun belirtilmesi gerekecek.
• Belgelendirme Şartı: Çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların; yetkili kurumlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite bağımsız araştırma kuruluşlarından alınan belgelerle ispatlanması zorunlu olacak.

Yasakların Kapsamı Genişletildi ve Cevap Süresi Düşürüldü

Yönetmelik değişikliğiyle birlikte yasa dışı şans oyunları kapsama alınırken şikayet süreçleri de hızlandırıldı:

• Yasa Dışı Şans Oyunları: Falcı, medyum, astrolog reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar reklamı yasağının kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunları da yasak listesine eklendi.
• Takviye Edici Gıdalar: Bu gıdaların, normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılması yasaklandı. Sağlık beyanları hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamlarına ise izin verilecek.
• Akademik Unvanlar: Tüketicilerin bilgi eksikliğini istismar etmemek adına akademik unvanların aldatıcı şekilde kullanılması engellendi.
• Tüketici Değerlendirmeleri: Satın alım sürecine dair doğrulama yapılmayan (sahte yorum ihtimali olan) mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayınlanamayacak. Farklı başlıklar (teslimat, satıcı vs.) altındaki tüm değerlendirmelere aynı alanda ve kolayca erişilebilecek.
• 48 Saat Sınırı: Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara cevap hakkı için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürüldü; bu sürede cevap verilmezse değerlendirme doğrudan yayımlanacak.