Şirket Açmanın Gerçek Maliyeti: Kuruluş Masrafları ve İlk Yılın Vergileri
Sermaye, muhasebe hizmeti, beyannameler, vergi ödemeleri ve sigorta primleri birlikte düşünülmediğinde, iyi giden bir iş bile nakit sıkışıklığıyla karşılaşabilir.
Gelişmelerden anında haberdar olmak için Google News'te Paradurumu'na abone olun
Paradurumu'na Google News'te abone olun
Abone OlŞirket kurmayı düşünen girişimcilerin çoğu, hesaplarını tek bir kaleme odaklayarak yapar: kuruluş günü ödenecek masraflar. Oysa finansal açıdan asıl belirleyici olan, kuruluştan sonraki ilk on iki aydır. Sermaye, muhasebe hizmeti, beyannameler, vergi ödemeleri ve sigorta primleri birlikte düşünülmediğinde, iyi giden bir iş bile nakit sıkışıklığıyla karşılaşabilir.
Bu yazıda, Türkiye'de şirket açmak isteyen bir girişimcinin bütçesine girmesi gereken kalemleri ve ilk yıl karşılaşacağı vergi takvimini genel hatlarıyla ele alıyoruz. Rakamlar işletmenin büyüklüğüne, faaliyet konusuna ve bulunduğu şehre göre değiştiği için, kesin hesap için mutlaka bir mali müşavirle çalışılmalıdır.
Kuruluş aşamasındaki maliyet kalemleri
Kuruluş masrafları tek seferliktir ama birden fazla kurumda ödenir. Genel olarak şu kalemleri bütçeye almak gerekir:
Kuruluş maliyetinde en sık yapılan hata, tek seferlik giderleri hesaplayıp aylık sabit giderleri unutmaktır. Mali müşavir ücreti, kira ve olası personel maliyeti, ilk satış gelmeden önce de ödenmeye devam eder.
Şirket türü vergi yükünü nasıl değiştirir?
Şahıs işletmesi ile sermaye şirketi arasındaki temel fark, kazancın nasıl vergilendirildiğidir. Şahıs işletmesinin kazancı işletme sahibinin gelir vergisine tabidir ve gelir vergisi kademeli olarak yüzde 15'ten yüzde 40'a kadar çıkar. Kazanç arttıkça üst dilimlere geçildiği için, belirli bir ciro seviyesinden sonra şahıs işletmesi vergisel açıdan daha pahalı hâle gelebilir. Belirli yaş koşullarını sağlayan genç girişimciler için gelir vergisi istisnası da bulunuyor; koşulları kuruluştan önce mali müşavirle kontrol etmek faydalıdır.
Limited ve anonim şirketlerde ise kurum kazancı kurumlar vergisine tabidir; genel oran yüzde 25'tir. Şirkette kalan kârın ortaklara dağıtılması hâlinde ayrıca kâr payı stopajı gündeme gelir. Bu nedenle "hangi şirket türü daha avantajlı?" sorusunun cevabı, beklenen kâr düzeyine ve kârın şirkette tutulup tutulmayacağına bağlıdır.
İlk yılın vergi takvimi
Şirket kurulduktan sonra beyanname takvimi hemen işlemeye başlar. KDV mükellefleri her ay KDV beyannamesi verir; standart KDV oranı yüzde 20'dir, bazı mal ve hizmetlerde indirimli oranlar uygulanır. Personel çalıştıran ya da stopaja tabi ödeme yapan işletmeler muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verir; SGK primleri de bu takvime bağlıdır.
Kazanç üzerinden vergilendirilen işletmeler yıl içinde üçer aylık dönemler hâlinde geçici vergi öder. Yıl sonunda verilen yıllık beyannamede, ödenen geçici vergiler hesaplanan vergiden mahsup edilir. Bu yapı, girişimcinin kazandığı her lirayı harcanabilir para olarak görmemesi gerektiğini gösterir: Gelirin bir kısmını düzenli olarak vergi ödemeleri için ayırmak, ilk yılın en sağlıklı finansal alışkanlığıdır.
Online satış yapacak işletmeler için Ticaret Bakanlığı'nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne (ETBİS) kayıt zorunludur; GİB'in ciro eşiklerini aşan satıcıların e-Fatura veya e-Arşiv düzenlemesi gerekir. Bu yükümlülükler doğrudan vergi kalemi olmasa da yazılım ve hizmet maliyeti olarak bütçeye yansır.
Yurt dışında şirket seçeneği: Maliyet yapısı farklı
Özellikle yurt dışına satış yapan e-ticaret girişimcileri, ABD'de şirket kurmayı da değerlendiriyor. ABD'de kuruluş eyalet düzeyinde yapılıyor ve maliyet yapısı Türkiye'den oldukça farklı. Yabancı kurucuların sık tercih ettiği LLC yapısında asgari sermaye şartı bulunmuyor; LLC, tüzel kişilik düzeyinde federal gelir vergisi ödemiyor ve kâr üyelere aktarılıyor. Buna karşılık yıllık eyalet ücretleri ve beyan yükümlülükleri var: Delaware'deki bir LLC her yıl sabit 300 dolar franchise tax öderken, yabancı sahipli tek üyeli LLC'lerin her yıl Form 5472 vermesi gerekiyor ve bu beyanın atlanmasının cezası 25.000 dolar. Yatırım almayı hedefleyen girişimlerin tercih ettiği C-Corp yapısında ise yüzde 21 federal kurumlar vergisi uygulanıyor.
Zunapro'nun sayfasında Amerika'da şirket kurmak isteyenler için eyalet seçimi, EIN başvurusu, banka hesabı ve yıllık yükümlülük adımları ayrıntılı biçimde anlatılıyor. Ancak yurt dışında şirket kurmak, Türkiye'deki vergi yükümlülüklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz; Türkiye'de yerleşik bir kişinin yurt dışındaki şirketinden elde ettiği kazancın nasıl vergilendirileceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Toparlarsak
Şirket açmanın maliyeti, kuruluş günü ödenen harçlardan ibaret değildir. Sermaye, aylık muhasebe ve altyapı giderleri, KDV ve geçici vergi ödemeleri, SGK primleri ve yıl sonu beyannamesi birlikte planlandığında ilk yıl çok daha öngörülebilir geçer. Şirket türünü seçmeden önce beklenen kazancı kabaca hesaplamak ve bu hesabı bir mali müşavirle birlikte gözden geçirmek, sonradan değiştirilmesi zor kararların doğru verilmesine yardımcı olur.