Birikim Bozarken 10 Kez Düşün

Gelişmelerden anında haberdar olmak için Google News'te Paradurumu'na abone olun

Paradurumu'na Google News'te abone olun

Abone Ol

Birikim yapmak emek ister. Bozmak ise birkaç saniye… Ancak doğru karar verilmeden yapılan bir satışın görünmeyen maliyeti yüksek olabilir. Birikiminizi kullanmak başarısızlık değil. O para hayatınızı, hedeflerinizi ve güven duygunuzu desteklemek için var. Sağlık, eğitim, ev, yüksek faizli borç ya da önemli bir ihtiyaç için kullanıyor olabilirsiniz. Mesele birikime dokunmak değil; ne kadarını, hangi araçtan ve ne zaman çekeceğinizi bilmek.

Hadi, satış tuşuna basmadan önce birlikte düşünelim.

1- NEDEN BOZUYORSUNUZ?

Gerçek bir ihtiyaç mı, anlık bir istek mi? Hayatınızda ciddi bir şey değişmeyecekse biraz bekleyin. Bazen ihtiyacımız olduğunu düşündüğümüz şey, birkaç gün sonra önemini kaybediyor. Para kararları aceleye gelmez.

2- TAM OLARAK NE ADAR PARA LAZIM?

“Birikimimi bozacağım” demek yerine ihtiyacınız olan net rakamı yazın. 40 bin TL gerekiyorsa 100 bin TL’lik yatırımınızın tamamını neden bozasınız? Beynimiz genellemeyi seviyor. “Biraz para lazım” dediğimizde gereğinden fazlasını çekip kalanını da harcamaya daha açık hâle gelebiliyoruz. Rakamı netleştirmek, kararınızın sınırını çizer.

3- İLK GÖRDÜĞÜNÜZÜ SATMAYIN

Altınınız, hisseniz, fonunuz, mevduatınız ve BES’iniz olabilir. Hepsinin nakde dönüşme süresi ve çıkış maliyeti farklı. Karşılaştırın. Hangisi hedef süresini tamamladı? Hangisinde zarar ya da kazanç var? Hangisini bozmanın maliyeti daha düşük? Para hesabınıza ne zaman geçecek? Satıştan sonra portföyünüzün dengesi nasıl değişecek? En çok yükseleni satmak da en çok düşeni satmak da tek başına doğru karar olmayabilir. Büyük resme bakın.

4- ALTINDA MAKASA DİKKAT

Altınınızı bankadan ya da kuyumcudan bozarken ekranda gördüğünüz satış fiyatına değil, kurumun sizden altını aldığı fiyata bakın. Alış ve satış arasındaki fark, yani makas, elinize geçecek parayı etkiler. Özellikle hafta sonlarında, piyasanın kapalı olduğu saatlerde ve hareketli günlerde bu fark açılabilir. Acele etmeden farklı kurumları ve işlem saatlerini karşılaştırın. Uygulamam Monay’da bu konuyla ilgili hazırladığım videoya da göz atabilirsiniz.

5- FON BUGÜN SATILIR, PARA BUGÜN GELMEYEBİLİR

Yatırım fonlarında satış emri verdiğiniz an para hesabınıza geçmez. Her fonun emir saati ve satış valörü farklı olabilir. Bazı fonlarda birkaç iş günü beklemeniz gerekebilir. Ödeme cuma günü, para pazartesi lazım… Takvimi doğru yapmadığınızda arada kalabilirsiniz. Satıştan önce fonun yatırımcı bilgi formuna bakın. “Emri ne zamana kadar vermeliyim, param hangi gün hesabıma geçer?” sorularının cevabını öğrenin.

6- HİSSENİZİ DUYGUYLA SATMAYIN

Hisse düşünce korkup satmak, yükselince de “Daha fazla düşmeden çıkayım” demek çok insani. Fakat yatırım kararınızın direksiyonunda panik ya da coşku olduğunda sonradan pişmanlık gelebilir. Kendinize sorun: “Bu hisseyi alma nedenim değişti mi, yoksa beni korkutan günlük fiyat hareketi mi?” Satış emrinin gerçekleşeceği fiyatı, işlem komisyonunu ve paranın ne zaman kullanılabilir olacağını kontrol edin. İşlem gerçekleşti diye para aynı anda çekilebilir hale gelmeyebilir.

7- BES’E SON ÇARE GÖZÜYLE BAKIN

BES, uzun vadeli geleceğiniz için kurduğunuz bir sistem. Erken ayrıldığınızda devlet katkısının tamamına hak kazanamayabilir, kesintilerle karşılaşabilir ve yıllardır devam ettirdiğiniz düzeni kaybedebilirsiniz. Tamamen çıkmadan önce katkı payını azaltma, ödemeye ara verme ya da fon dağılımını değiştirme seçeneklerini inceleyin. “Bugün BES’ten çıkarsam hesabıma net kaç lira geçer?” sorusunun yazılı cevabını alın. Ekranda gördüğünüz toplam tutarla elinize geçecek tutar farklı olabilir.

8- MEVDUATINIZIN VADESİNE KAÇ GÜN KALDI?

Vadeli mevduatı erken kapattığınızda o dönem için beklediğiniz faiz gelirinin bir bölümünden ya da tamamından vazgeçebilirsiniz. Vadenin bitmesine üç gün kaldıysa bugün bozmakla üç gün beklemek arasındaki farkı hesaplayın.

9- PARÇA PARÇA İLERLEYİN

Ne kadar paraya ihtiyacınız olduğunu belirlediniz. Şimdi yatırımlarınızın tamamını bozmak yerine gereken miktar kadar satış yapmayı düşünün. Kademeli satış, yanlış bir güne denk gelme riskini azaltabilir. Bir bölümünü bugün, kalanını gerçekten ihtiyaç doğduğunda kullanabilirsiniz. Böylece ihtiyacınızı karşılar ve yatırımda kalmaya devam edersiniz.

10- GERİ KOYMA PLANINIZI BUGÜNDEN YAPIN

Birikiminizi bozduktan sonra “Bir ara yeniden başlarım” demeyin. O “bir ara” kolay kolay gelmez. Takviminize tarih koyun: Hangi ay yeniden başlayacaksınız? Her ay ne kadar ayıracaksınız? Otomatik talimat verebilir misiniz? Kullandığınız tutarı ne kadar sürede yerine koyacaksınız? Ayda küçük bir rakamla başlamak, uzun süre hiç başlamamaktan iyi. Önemli olan kusursuz olmak değil, yeniden ritim tutturmak.