Fırsat Maliyeti

Hayattaki yönümüzü fark etmek ise bu kadar kolay olmuyor. Uğraşırken “Ben neye ulaşmaya çalışıyorum?” sorusu arada kaynıyor. İstediğimizi sandığımız şeyi elde ediyor, yine de beklediğimiz rahatlığı hissedemiyoruz.

Bu yüzden kendinize sorun: “Hayatımda ne değişirse verdiğim emeğin karşılığını aldığımı hissederim?” Ne istediğiniz netleştiğinde, ne için biriktirdiğinizi ve hangi harcamaya neden “evet” dediğinizi daha iyi bilirsiniz.

‘DAHA İYİ’NİN İÇİNİ DOLDURUN

“Daha iyi bir hayat istiyorum.” Peki daha iyi derken neyi kastediyorsunuz? Hedef belirsiz kaldığında attığınız adımların işe yarayıp yaramadığını anlamak zorlaşıyor. Şuradan başlayın: “Önümüzdeki altı ayda hangi mesele biraz hafiflese hayatımda fark yaratır?” Hedefi açık yazmak, ilk adımı bulmayı kolaylaştırır.

İSTEĞİN ALTINDAKİ İHTİYAÇ

Diyelim ev almak istiyorsunuz. Önemli olan yerleşmek mi, kira belirsizliğini azaltmak mı, güvende hissetmek mi? Cevabınız planınızı etkiler. Büyük hedef zaman alabilir; ama ihtiyacınızı bildiğinizde bugünden atabileceğiniz adımlar görünür olur. Güven arıyorsanız ödemelerinizi düzene koymak da ilerlemedir. Kendinizi tamamen beklemede hissetmeniz gerekmez.

BU İSTEK KİMİN?

Bazı istekleri kendimiz seçiyor, bazılarını çevremizden devralıyoruz. Başkalarında gördüğümüz, başkalarından duyduğumuz hayatlar bazen kendi isteğimiz gibi geliyor. Hedefiniz için sorun: “Buna ulaştığımda günlük hayatımda ne değişecek?” Takdir edilmek istemek doğal, ama ayıracağınız zamanın ve paranın size sağlayacağı faydayı da bilin.

ÖNCE HANGİSİ?

İsteklerinizin çok olması sorun değil, ama hepsini aynı anda öncelik saymak sorun olabilir. Önümüzdeki birkaç ay için bir ana hedef seçin ve neden önce onun geldiğini yazın. Bu, diğerlerini silmek değil, sıraya koymaktır. Karar anında sorun: “Bu seçim, şu an önem verdiğim şeye yardımcı oluyor mu?”

BÜTÇE HAYATINIZA UYUM SAĞLASIN

Kağıttaki rakamlarla gerçek hayatın birbirini tutması gerekiyor. Beklenmedik ihtiyaçları yok sayan plan, ilk aksilikte dağılabilir. Önce ne geldiğini, hangi ödemenin ne zaman yapılacağını görün; sonra ayarlayabileceğiniz alanı arayın. İyi bütçe, uygulayabildiğiniz bütçedir. Gerektiğinde güncellemek, hayatınıza uyum sağlamaktır.

HARCAMA SİZE NE VERİYOR?

Harcamaları “gerekli” ve “gereksiz” diye ayırmak kolay görünür; oysa harcama zaman kazandırabilir, keyif verebilir. Geçen ayki bir alışverişe bakın: “Bugün olsa yine yapar mıydım?” Hayırsa nedenini bulun: Kullanmadınız mı, hevesiniz mi geçti? Bu bilgi, sonraki alışverişte fiyat etiketi kadar işe yarar.

HER SEÇİMİNİZİN BİR KARŞILIĞI VAR

Bir tutarı bir yerde kullandığınızda onu başka yerde kullanma imkanınız azalır. Ekonomide buna fırsat maliyeti deniyor. Soru basit: “Bunu seçersem neyi bekleteceğim?” Amaç kendinizi mahrum bırakmak değil, bilerek seçmek. Bazen bugünkü ihtiyacınız, bazen gelecekteki hedefiniz öne geçer.

YAPAMADIĞINIZ YERDE NEYE TAKILDINIZ?

Bir hedef ilerlemiyorsa hemen “Disiplinsizim” demeyin. Belki adım büyük, belki iş belirsiz. Hedefinizi küçültmeden ilk adımı küçültebilirsiniz: Önce ödeme tarihlerinizi bir araya getirin, sonra sıradaki işe geçin. Kendinizi eleştirmekten daha faydalı soru şu: “Bu adımı nasıl yapılabilir hale getiririm?”

HAYALİN GÜNLÜK HALİNE BAKIN

Hedefe ulaşacağımız anı hayal ediyoruz; oysa sonrasında yaşayacağımız düzen de önemli. Hangi giderler ve sorumluluklar gelecek? Güzel tarafları kadar zor tarafları da öğrenin. Büyük bir ödeme veya uzun bir taahhüt öncesinde mümkünse küçük bir deneme yapın. Deneyim, kararınıza bilgi katar.

HEVESİN AZALDIĞI GÜNÜ HESABA KATIN

Her gün aynı enerjiyle uyanmıyoruz. Planınızı sürekli yüksek motivasyona dayandırmayın; ne yapacağınızı ve zamanını belirleyin: “Pazar günü on dakika ödemelerimi kontrol edeceğim.” Aksarsa yeniden zaman belirleyin. İlerlemenizi kendi başlangıcınızla karşılaştırın; başarıyı yalnızca son gün ölçerseniz sizi taşıyan emeği gözden kaçırırsınız.

SONUÇ

Yanlış otobüste olduğunuzu fark ettiğinizde kendinize kızarak yolu değiştiremezsiniz. Önce nerede olduğunuzu anlar, sonra bir sonraki durakta ne yapacağınıza bakarsınız. Hayatta da güzergahın tamamının şimdiden belli olması gerekmiyor. Bir sonraki kararınızın sizi nereye götürdüğünü bilmek iyi bir başlangıç.