Hareketin Ekonomisi: Bazı sporcular neden bu kadar zahmetsiz görünür?

Son zamanlarda hep ekonomiyi konuşuyoruz: Dünyanın ve ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik durumu, kaynakları nasıl kullandığımızı, neyi nerede harcadığımızı… Gelin, biraz da hareketin ekonomisine bakalım.

Hareket ekonomisini araştırırken, farklı branşlarda hareketlerini son derece verimli kullanan sporcular hakkında da okumalar yaptım. Öne çıkan dört isimle karşılaştım: Roger Federer, Lionel Messi, Muhammad Ali ve Eliud Kipchoge.

Bu dört sporcu hakkında yazılanları ve hareket biçimleri üzerine yapılan yorumları derlediğimde ortak bir noktaları olduğunu gördüm: Başarılarında yalnızca hız, güç veya dayanıklılık değil; hareketi ne zaman, nerede ve nasıl kullandıkları, bir başka deyişle hareketlerindeki verimlilik de öne çıkıyor.

Roger Federer: Hareketi rafine etmek

Federer’i izlerken tenisin ne kadar hızlı ve fiziksel bir spor olduğunu zaman zaman unutup oyunun zarafetine odaklanıyorsunuz. Rakipleri topa yetişmek için koşarken ve yön değiştirirken Federer çoğu zaman sanki doğru yerde zaten bulunuyormuş gibi görünürdü.

Federer de tek el backhand’ini anlatırken “Her şey ayak çalışmasıyla başlıyor” diyordu. Doğru ayak çalışması olmadığında topa fazla uzanmak zorunda kalırsınız; önemli olan kendinizi farklı vuruş seçeneklerini koruyabileceğiniz doğru pozisyona getirmekti.

The New Yorker Federer’in küçük ayarlama adımlarına ve hızlı yön değişikliklerine dikkat çekerken, ATP’nin kariyer değerlendirmesinde akıcı hareketinin geniş vuruş repertuvarını mümkün kıldığı anlatılıyor.

Federer’de ekonomi fikrini düşündüren şey az hareket etmekten çok, hareketin organize ve rafine olması.

Lionel Messi: Her yere koşmak yerine doğru anı seçmek

Messi’yi 90 dakika boyunca izlediğinizde dikkat çekici bir şey fark ediyorsunuz: Messi çok yürüyor.

Pep Guardiola ise Messi’nin koşmadığı anlarda bile oyunun içinde olduğunu, başını sürekli sağa sola çevirerek sahayı taradığını anlatıyor. Guardiola’ya göre ilk beş-on dakikanın ardından Messi’nin “gözlerinde ve beyninde bir harita” oluşuyor; savunmanın zayıf noktalarını ve boşlukları anlamaya başlıyor.

Marc Cucurella’nın gözlemi de benzer: Messi yürürken boşlukları izliyor; top kendisine geldiğinde ihtiyaç duyduğu bilgi zaten zihninde ve harekete geçmeye hazır.

Messi’de ekonomi fikri belki de burada: Her an maksimum hareket etmek yerine hangi anda hareketin değerli olduğunu bilmek.

Muhammad Ali: Mesafeyi ve ritmi yönetmek

Muhammad Ali’de ise ekonomi fikri ayaklarda, mesafede ve zamanlamada karşımıza çıkıyor.

Onunla özdeşleşen söz de hareket tarzını anlatıyor:

“Float like a butterfly, sting like a bee.”
Kelebek gibi süzül, arı gibi sok.

Ali’yi tanımlayan şey yalnızca yumrukları değil; ayak çalışması, mesafe kontrolü, ritmi ve zamanlaması. Hafif adımlarla açı ve mesafeyi yönetiyor, gerektiğinde hızla içeri girip tekrar çıkıyordu.

Ali’de ekonomi fikri de burada: Hareketi sürekli değil, doğru zamanda ve bir amaca hizmet edecek şekilde kullanmak.

Eliud Kipchoge: Koşunun ekonomisi

Kipchoge’ye geldiğimizde konu biraz farklılaşıyor. Onu koşarken izlediğinizde ritmi, akıcılığı ve uzun mesafeler boyunca yüksek hızları sürdürebilmesi dikkat çekiyor.

Üstelik koşuda bu ekonomi fikrinin bilimsel olarak ölçülebilen bir karşılığı var: running economy, yani koşu ekonomisi.

Federer, Messi ve Ali’de hareketin verimliliğini onların oyun tarzları ve haklarında yapılan gözlemler üzerinden konuşurken, koşuda enerji maliyetini fizyolojik olarak ölçebiliyoruz. Bunun nasıl ölçüldüğünü ve geliştirilebilir olup olmadığını ise başka bir yazıya bırakalım.

Kısacası dört sporcu, dört farklı ekonomi: Federer’de hareket organizasyonu, Messi’de doğru anı seçmek, Ali’de mesafe ve ritim, Kipchoge’de ise koşunun ekonomisi…

Elbette Federer, Messi ve Ali için bunlar ölçülmüş fizyolojik hareket ekonomisi sonuçları değil; onların hareket biçimleri üzerine yapılan gözlemler. Ancak dört sporcuyu yan yana koyduğumuzda ortak bir fikir ortaya çıkıyor:

Yüksek performans her zaman daha fazla hareket etmek değil; bazen doğru hareketi, doğru yerde ve doğru zamanda yapabilmek.

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Yorumlar