Ekonomi Neden Hukuksuz Uçamaz?

İkarus babasının sözünü dinlemez. Yükseklere, daha yükseklere, güneşe doğru uçar. Kanatlarındaki balmumu erir, tüyler dökülür ve İkarus, Ege'nin serin sularına çakılıp boğulur.

Bu hikâyeyi bilmeyenimiz yoktur. Peki ya bilmediğimiz bir şey varsa? 

İkarus'un trajedisi sadece bir gencin itaatsizliği değildir. Bu hikâye aslında ekonominin ve hukukun en eski ve en sarsılmaz dersidir.

Hukukun İşlevi

Daidalus'un yaptığı kanatlar İkarus'a uçma özgürlüğü vermiştir. Bu, ekonominin ta kendisidir: Girişim, yenilik, büyüme, refah. Hepimiz daha yükseğe uçmak isteriz.

Ama o kanatları bir arada tutan şey nedir? Balmumu. Ve balmumunun bir kuralı vardır: Isıya dayanamaz.

İşte hukuk, o balmumudur. Piyasanın görünmez, ama vazgeçilmez bağlayıcısıdır. Sözleşmeler, mülkiyet hakları, rekabet kuralları, tüketici yasaları... Bunların hepsi ekonominin tüylerini bir arada tutan balmumudur. Balmumu olmadan tüyler dağılır, kanat işlevini yitirir.

İkarus'un hatası, sadece "çok yükseğe uçmak" değildir. Onun asıl hatası, balmumunun kuralını unutmaktır.

Bugün piyasalarda gördüğümüz krizlerin, balonların, iflasların kaçı bir İkarus sendromu değildir?

Kral Midas’ın Yanlış Hesabı

Bir başka hikâye: Kral Midas.

Dionysos'tan bir dilek diler: "Dokunduğum her şey altın olsun."

Dileği kabul edilir.

Midas, dileğinin aslında bir lanet olduğunu en sonunda anlar.

Ekonomi, Midas'ın dokunuşudur. Ama kontrolsüz bir ekonomi, Midas’ın lanetine dönüşür.

İşte hukuk bu noktada devreye girer: "Her şey satılık değildir."

Siu Reisinin Sorusu

"Toprağı nasıl satın alırsınız?"

Bu soru, modern ekonominin en büyük açmazlarından birini özetler.

Hammurabi’nin Taşı

"Güçlü, zayıfı ezmesin diye..."

Hukuk, bu cümlenin vücut bulmuş halidir.

Sonsöz: İkarus’u Unutma

Ekonomi, kanattır.

Hukuk, o kanadın sınırıdır.

Ve o düşüşün sesi, binlerce yıl öncesinden yankılanır:

"Babacım… kanatlarım eriyor."