Baktığın Ben, Gördüğün Sen

İnsan çoğu zaman karşısındakini olduğu gibi değil, kendi birikimleri, korkuları, beklentileri ve deneyimleri süzgecinden geçirerek görür.

Bu yüzden aynı kişiye bakan iki insan birbirinden tamamen farklı iki insan görebilir. Belki de bu nedenle ilişkilerde en büyük yanılgı, gördüğümüz şeyin mutlak gerçek olduğunu sanmamızdır. Oysa bazen baktığımız kişi bir aynadır; onda gördüğümüz şey aslında kendi iç dünyamızın yansımasından başka bir şey değildir.

"Kusur arıyorsan, tüm aynalar senindir."

Mevlana

Bana bu konuyu yazma ilhamını veren çeyrek asır önce bir vesile ile o günlerde Amerikan Hastanesi'nde görevli iken tanışmış olduğum ve zamanla kariyerinin zirvesinde bulunan değerli “Beslenme ve Diyet Uzmanı” Ayşegül Bahar’ın profilinde görmüş olduğum bir başlıktaki ibare idi.

Neden bu söz profilinde diye sorup kendisinden yazmasını istedim ve beni kırmayıp düşündüklerini bana gönderdi. Şimdi sözü kendisine bırakıyorum.

Ruhun Aynaları

Ruhun yolculuğu, insanın sandığından çok daha derin ve gizemlidir. Yıllar geçtikçe fark ediyorum ki hayatımıza giren hiçbir insan tesadüfen çıkmaz karşımıza. Her karşılaşma, görünmez bir anlamın izini taşır; her ruh, diğer ruhun kapısını çalmak için gelir. Bazen birini eleştirirken buluruz kendimizi. Kimi zaman cimriliğini, kimi zaman kibrini, kimi zaman da kırgınlıklarını görürüz onda. Oysa çoğu zaman rahatsız olduğumuz şey, yalnızca karşımızdaki kişiye ait değildir. O duygu, o eksiklik ya da o gölge, bizim iç dünyamızda da sessizce yaşamaktadır. Işık ve gölgeler kadim bilgilerde ve sembollerde de vardır. Kişi bazen ışıkta olmayı bazen de gölge tarafı seçebilir. Başkasında gördüğümüz kusur, çoğu zaman kendi ruhumuzun henüz aydınlatamadığı bir köşesidir belki de. İnsan, başkalarını yargılarken aslında kendini okumaktadır. Kimi zaman fark ederek, kimi zaman fark etmeden… Hayatın ustalığı da burada saklıdır. Karşımıza çıkan her insan, ruhumuzun eline tutuşturulmuş bir aynadır. Kimi aynalar güzelliğimizi gösterir, kimi yaralarımızı. Kimi güçlü yanlarımızı hatırlatır, kimi ise iyileştirmemiz gereken taraflarımızı. Belki de mesele, karşımızdaki insanı değiştirmeye çalışmak değil; onun bize ne anlatmak istediğini duyabilmektir. Çünkü bazen bir düşman, bir dosttan daha büyük bir öğretmendir. Bazen bir eleştiri, yıllardır görmezden geldiğimiz bir gerçeğin kapısını aralar. Ve şimdi kendime şu soruyu soruyorum: Karşıma çıkan insanlar gerçekten yalnızca birer yolcu mu, yoksa ruhumun henüz tanımadığı taraflarını gösteren sessiz aynalar mı? Bu sorunun cevabı belki de insanın kendini tanıma yolculuğunun en kıymetli anahtarıdır.

Burada aslında farklı bir bakış açısı daha var. Ruhumuzun eksik olan elementini de tamamlayan yolcular gelir. Ateş elementi düşükse veya yoksa ruhun varoluşunda ateş elementini tamamlayan evcil hayvan eş çocuk arkadaş girer hayatlara . Bir bakıma bu bakış açısı da aslında bir tür aynalama mıdır?

Diyetisyen Ayşegül Bahar- Slimcity

İnsan Bir Ayna Mıdır?

Metaforik olarak evet. İnsan, dış gerçekliklerimiz, ilişkilerimiz ve dünyada karşılaştığımız davranışlar genellikle kendi iç düşüncelerimizi, eylemlerimizi ve karakterimizi yansıttığı anlamında bir aynadır.

Karşımızdakiler hakkında verdiğimiz hızlı hükümler, çoğu zaman onların değil bizim hikâyemizi anlatır. Beğenilerimiz, öfkelerimiz ve önyargılarımız, başkalarını algılayış biçimimizi şekillendirir.

Stoacı felsefede bu fikir, başkalarına nasıl tepki verdiğimizin ve dünyayı nasıl algıladığımızın tamamen kendi iç durumumuzun bir yansıması olduğuna inanan Marcus Aurelius gibi antik düşünürlere kadar uzanır.

Her insan bir diğerine aynadır, ama kimse kendini doğru aynada görmeyi istemez. En büyük kaçışlar kendimize doğrudur. -Monoartiaa

Algının Renkleri

“Algı düzeyi üzerine bir yolculuk” yazıma, “Algı, bireyin çevresindeki uyarıcılara verdiği bilinçli ya da bilinçdışı tepkilerin bütünüdür. Gördüğümüz, duyduğumuz veya hissettiğimiz şeyler, yalnızca dış dünyanın değil, aynı zamanda zihnimizin ve deneyimlerimizin bir yansımasıdır” diyerek başlamışım.
Her insan dünyayı farklı bir pencereden izler. Aynı söz, birine sevgi gibi gelirken diğerine eleştiri gibi gelebilir. Çünkü gerçeklik kadar onu yorumlama biçimimiz de önemlidir.

Kendini Başkasında Bulmak

Bazen bir insanda en çok sevdiğimiz özellikler sahip olmak istediklerimizdir. En çok rahatsız olduklarımız ise yüzleşmekten kaçındığımız yanlarımız olabilir. Bu nedenle başkalarını anlamaya çalışmak, aynı zamanda kendimizi anlamaya giden bir yolculuktur.

Başkalarında gördüğünüz şey, kendinizin bir yansımasıdır. İyiliksever bir insan başkalarında iyilik görür, kötülük seven bir insan ise başkalarında kötülük görür.

"Karşılaştığınız her insan için, onların zihninde var olan bir "siz" versiyonunuz vardır." Öte yandan, kendinizde gördüğünüz "sizin versiyonunuz" ile başkalarının algıladığı versiyon aynı olabilir, neden? Çünkü başkalarına ne kadar yakınlaşırsanız ve ne kadar yoğun etkileşimde bulunursanız, sonunda birbirinize o kadar açık ve rahat hissedersiniz. Kendinizde gördüğünüz "sizin versiyonunuz" sonunda başkaları tarafından da görülecektir.

Görmek ve Anlamak Arasındaki Fark

Görmek, görsel bilgiyi yakalama eyleminin pasif, duyusal bir sürecidir. Anlamak ise bir adım öteye gider ve gördüğünüz şeyi yorumlamak ve anlam çıkarmak için derin bilişsel aktivite gerektirir. Basitçe söylemek gerekirse görmek size orada ne olduğunu söyler; anlamak ise bunun neden önemli olduğunu açıklar.

Bakmak gözün işidir; görmek zihnin.

Anlamak ise kalbin.

 İnsan ancak yargılarını bir kenara bırakabildiğinde karşısındakini gerçekten görebilir.

Sen Bana Baktın, Kendini Gördün

Yüzümde aradığın anlamlar, kendi içindeki yolların düğümüydü. Ayna sandın beni, belki de haklıydın, Her bakış biraz sahibini anlatır. Ben bendim aslında, değişmeden duran, ama gözler, gördüğüne kendi rengini katar.

Tüm yaşamımda, özellikle yarım asır deneyim sahibi olduğum deniz taşımacılığı camiasında, dünyanın her bir tarafından ve çeşitli kültürden tanıdığım insanlarda elbette yanıldıklarım olmuştu. Yanlış yapanları 'bir kere yanlışı varsa daima yanlışı olacaktır' olarak bellemiştim (once on demurrage always on demurrage- bir denizcilik kuralı). Geriye dönüp baktığımda anlıyorum ki insanın en zor yolculuğu başkalarını değiştirmek değil, kendi bakışını değiştirebilmek, özelinde ise o başkaları hakkında. Başkalarını tanımaya çalışırken insanın kendisiyle karşılaşması da mümkündür. Çünkü her bakış biraz yorum, her yorum biraz hatıradır. Karşımızdakini anlamaya yaklaştığımız ölçüde kendi iç dünyamızın sınırlarını da keşfedebiliriz.

Sonunda anlarız ki hakikat yalnızca baktığımız yerde değil, bakışımızın içinde de saklıdır. Bu yüzden mesele sadece kime baktığımız değil, hangi gözle, hangi bilinçle ve hangi kalple baktığımızdır.

9 Haziran 2026

Suadiye