Küresel Gıda Fiyatları Dört Yılın Zirvesinde: FAO Endeksi 136 Puana Çıktı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), küresel tarım emtiası ve gıda piyasalarındaki son gelişmeleri içeren aylık raporunu yayımladı. Uluslararası piyasalarda işlem gören temel gıda ürünlerinin fiyat değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylül ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,5 oranında artarak 136 puana yükseldi. Bu artışla birlikte endeks, Kasım 2022'den bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.

Yıllık bazda yüzde 5,8 yükselen endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın patlak vermesinin ardından Mart 2022'de kaydedilen tarihi rekorun ise yaklaşık yüzde 14,3 altında seyretmeyi sürdürdü. Fiyat artışlarındaki temel itici güçler; uluslararası deniz taşımacılığı hatlarındaki tıkanıklıklar, aşırı hava olayları ve tarımsal rekolte kaygıları oldu.

"Baskılar Tüketici Fiyatlarına Hızla Yansıyabilir"

Küresel emtia piyasalarındaki tabloyu değerlendiren FAO Başekonomisti Maximo Torero, jeopolitik krizler ile iklim şoklarının eş zamanlı baskı oluşturduğunu vurguladı. Torero, açıklamasında şu değerlendirmede bulundu:

"Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki aksamalar iklim şoklarıyla birleşerek enerji, taşımacılık ve temel gıda emtiaları üzerinde baskı oluştururken, küresel emtia fiyatlarında kalıcı ve giderek geniş tabanlı bir artış görüyoruz. Bu baskıların sürmesi halinde, özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerde tüketici gıda fiyatlarına kısa sürede yansıyacaktır."

Tahıl ve Şekerde Sert Yükseliş

Eylül ayında alt endekslerde dikkat çeken fiyat hareketleri şu şekilde kaydedildi:

• Tahıl Fiyat Endeksi: Aylık bazda yüzde 5,1 yükseldi. Karadeniz'deki lojistik engeller ve Kuzey Amerika'daki kuraklık buğday fiyatlarını yüzde 6,3 artırırken; ABD'deki verim endişeleri ve Hürmüz Boğazı kaynaklı belirsizliklerin biyoyakıt talebini tetiklemesiyle mısır fiyatları yüzde 5,6 tırmandı.
• Şeker Fiyat Endeksi: Eylülde yüzde 6,1 artışla en sert yükselen kalemlerden oldu. 2026/27 sezonunda küresel arz daralması beklentisi, Tayland'daki düşük rekolte, Hindistan'daki zayıf muson yağmurları, Brezilya'daki aşırı yağışlar ve AB'de daralan şeker pancarı ekim alanları fiyatları yukarı taşıdı.
• Bitkisel Yağ Endeksi: Güneydoğu Asya'daki kuraklığın palm yağı üretimine etkileri ve güçlü ithalat talebiyle yüzde 0,9 arttı.
• Et ve Süt Ürünleri: Et Fiyat Endeksi bol ihracat arzı sayesinde kümes hayvanı ve domuz eti öncülüğünde yüzde 1,1 geriledi. Süt Ürünleri Endeksi ise peynir fiyatlarındaki düşüşün süt tozundaki artışı dengelemesiyle yüzde 0,1'lik sınırlı bir düşüş kaydetti.

2026 Küresel Tahıl Üretim Tahmini Düşürüldü

FAO, küresel arz ve talep dengelerine ilişkin yayımladığı raporda 2026 yılı küresel tahıl üretim tahminini bir önceki yıla göre yüzde 2,1 aşağı çekerek 2 milyar 979 milyon tona indirdi. Bu revizyona karşın mevcut rekolte beklentisi, tarihin en yüksek ikinci hasat seviyesi olma niteliğini koruyor.

Raporda, kurak hava koşullarının Avrupa Birliği ve ABD'deki yemlik tahıl verimini düşürdüğü, Avustralya'da ise şartların iyileşmesiyle küresel buğday üretim tahmininin 813,9 milyon tona yükseltildiği kaydedildi. Küresel tahıl ticaretinin ise Karadeniz nakliye rotalarındaki kısıtlamalar ve alternatif kapasite yetersizliği nedeniyle bir önceki sezona kıyasla yüzde 3,5 azalışla 505,8 milyon tona gerileyeceği öngörüldü.