Dünyayı değiştiren kadınlar: Goldin ve Mohammadi’i Nobel’e götüren mücadelenin sıra dışı iki öyküsü
2023 Nobel Ödül Töreni, kadın haklarına ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğine verdiği önemi bir kez daha vurgulayarak tarihe geçti. Hem ekonomi alanında hem de barış kategorisinde ödüle layık görülen iki kadın , bu alandaki tutkulu ve etkili çalışmalarıyla dünyanın dikkatini çekti.
Claudia Goldin, maaş eşitsizliğine yönelik derinlemesine araştırmalarıyla ekonomi ödülüne; Narges Mohammadi ise kadın haklarına olan olağanüstü katkılarıyla barış ödülüne layık görüldü. Bu seçimlerle Nobel komitesi, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine karşı verilen mücadelenin önemini ve bu alanda gerçekleştirilen olağanüstü çalışmaları taçlandırdı.
Claudia Goldin kimdir?
Ekonomi tarihçisi ve maaş eşitsizliği uzmanı
Claudia Goldin, kadınlar ve erkekler arasındaki maaş eşitsizliği üzerine yaptığı öncü çalışmalarla 2023 Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görüldü.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, kadınlar ve erkekler arasında süregelen maaş eşitsizliğini mercek altına alan Claudia Goldin'e bu yılın Nobel Ekonomi Ödülü'nü takdim etti. Goldin’in yüzyıllar boyunca kadınların istihdam piyasasındaki konumu ve kazançlarına dair gerçekleştirdiği derinlemesine incelemesi, akademi tarafından öne çıkarıldı. Araştırmalarıyla, maaş dengesizliğinin kökenlerini aydınlatan Goldin, bu konudaki değişimleri ve nedenlerini de başarıyla ortaya koydu.
İstihdam piyasasına katılan kadınların oranının erkeklere göre daha düşük olduğunu ve bu durumun maaş eşitsizliği ile bağlantılı sorunlara yol açtığını vurgulayan Goldin, kariyer basamaklarında kadınların karşılaştığı zorluklara da dikkat çekti. Akademi üyesi Randi Hjalmarsson, Goldin'in konuyu bir "dedektif" titizliğiyle ele aldığını ve birçok tarihçinin göz ardı ettiği bu meseleye eğildiğini belirtti.
Harvard Üniversitesi’nde 1999 yılında ekonomi bölümünde atanmış ilk kadrolu öğretim üyesi olan Goldin, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan üçüncü kadın olma onurunu yaşadı. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi başkanı Hans Ellegren, ödül haberini aldığında Goldin'in büyük bir sürpriz ve mutluluk yaşadığını ifade etti.
Goldin, 1999 yılında yazdığı kitapla da maaş eşitsizliğini aydınlatma konusunda önemli bir adım atmıştı. Ayrıca, doğum kontrol haplarının kadınların kariyer ve evlilik seçimleri üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalarıyla da dikkat çekti. Evlilik sonrası soyadı kullanımı ve üniversitelerdeki kadın öğrenci sayısının artışı gibi sosyal konuları da araştırmalarına dahil etti.
Narges Mohammadi kimdir?
51 yaşındaki Narges Mohammadi, İran'da kadın hakları, demokrasi ve idam cezası konularında yaptığı eleştirilerle tanınıyor. İran hükümeti tarafından defalarca tutuklanan ve hapis cezasına çarptırılan Mohammadi, özellikle kadınların liderlik ettiği protestolarla uluslararası alanda tanındı.
Muhammedi'nin tutuklanmasının nedenlerinden biri, başörtüsü yüzünden ahlak polisi tarafından gözaltına alınan bir kadının ölümüne yönelik gerçekleşen protestolarda aktif olması. Bu protestolar İran tarihinde büyük etki yaratarak, yüzlerce kişinin hayatını kaybetmesine ve binlercesinin tutuklanmasına neden oldu.
BM ve diğer uluslararası insan hakları kuruluşları, İran'daki cezaevlerindeki kötü muameleyi defalarca raporladı. Mohammadi, bu raporların yanı sıra, yasaklanmış İnsan Hakları Savunucuları Merkezi'nin başkan yardımcısı olarak da tanınıyor.
Bu yılın Nobel Ödülleri'nin sonuçları, kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği konularında yapılan çalışmaların ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Claudia Goldin ve Narges Mohammadi, bu alanda öne çıkan isimler olarak, dünyanın dört bir yanında kadınların hakları için mücadele edenlere ilham kaynağı olmaya devam edecek.