Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti ve 7 Adımlı Süreç Nasıl İşliyor?

Kentsel dönüşüm sürecinin en kritik aşamasını oluşturan riskli yapı tespiti, binaların deprem dayanıklılığını ortaya çıkararak tahliye, yıkım veya güçlendirme adımlarının önünü açıyor . 6306 sayılı Kanun kapsamında yürütülen süreçte, kat maliklerinden tek bir kişinin dahi başvurusuyla binaların risk durumu belirlenebiliyor .

Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? (Teknik 7 Adım)

Deprem Güçlendirme Derneği (DEGÜDER) Başkanı Sinan Türkkan, uzman kuruluşlarca sahada uygulanan 7 adımlı inceleme sürecini şöyle özetliyor :

• 1. Statik Röleve Çıkarılması: Binanın mevcut taşıyıcı sistem projesi ve ölçümleri çıkarılır .
• 2. Zemin Etüdü: Yapının bulunduğu arsanın zemin özellikleri incelenir .
• 3. Karot Alınması: Beton kalitesini ölçmek için taşıyıcı elemanlardan numune alınır (7 kattan yüksek binalarda her kattan alınır) .
• 4. Donatı Tespiti: Kolon ve kirişlerdeki demirlerin türü, çapı, sayısı ve etriye kancaları taranır .
• 5. Korozyon Kontrolü: Kolon demirlerinde paslanma ve yıpranma olup olmadığı belirlenir .
• 6. Çatlak Tespiti: Taşıyıcı elemanlardaki mevcut çatlaklar fotoğraflanarak kayıt altına alınır .
• 7. Statik Analiz ve Raporlama: Veriler yazılıma yüklenerek binanın deprem performansı hesaplanır ve rapor hazırlanır .

Rapor Sonrası Hukuki ve İdari Süreç

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı lisanslı kuruluşlarınca hazırlanan rapor sisteme işlendikten sonra şu idari adımlar izlenir :

• Tapu Şerhi ve Bildirim: Riskli bulunan bina tapuya işlenir; e-Devlet, muhtarlık ilanı ve tebligat yoluyla maliklere bildirilir .
• 15 Günlük İtiraz Hakkı: Karara itiraz etmek isteyen malikler tebliğden itibaren 15 gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü veya ilgili belediyeye başvurabilir . İtirazlar akademisyen ve uzmanlardan oluşan teknik heyetçe karara bağlanır .
• 60+30 Günlük Yıkım Süresi: İtiraz edilmezse veya reddedilirse karar kesinleşir . Maliklere binayı tahliye edip yıktırmaları için önce 60 gün, ardından 30 günden az olmamak üzere ek süre tanınır .

Yeniden Yapım ve Güçlendirme Kararları

Kesinleşen riskli yapı kararı sonrasında kat maliklerinin binanın geleceğine dair karar alması gerekir :

• Yeniden Yapım/Müteahhit Seçimi: Binayı yıkıp yeniden yaptırmak veya müteahhit seçmek için kat maliklerinin %50+1 çoğunluğu yeterlidir .
• Güçlendirme Seçeneği: Yapı teknik olarak uygunsa ve kat maliklerinin %80 çoğunluğu sağlanırsa yıkım yerine güçlendirme projesi uygulanabilir . Güçlendirmede daire başına uygun koşullu kredi imkanı da sunulmaktadır .

Süreç içerisinde karar alınamazsa idare tarafından binanın elektrik, su ve doğal gaz hizmetleri kesilerek idari yıkım sürecine geçilmektedir .