Bakan Bolat: Esnafa 908 Milyar TL Kredi Desteği Sağlandı

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Ticaret Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının 2027 yılı bütçe görüşmeleri başladı. Komisyonda kapsamlı bir sunum yapan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, küresel jeopolitik gerilimler, Orta Doğu'daki çatışmalar ve lojistik hatlardaki aksamalara rağmen Türkiye'nin dış ticarette ve ihracatta tarihi eşikleri aştığını vurguladı. Bolat, 2027 yılında mal ve hizmet ihracatını desteklemek amacıyla ayrılan kaynağın 65 milyar liraya yükseltileceğini açıkladı.

Bakanlığın 2027 yılı toplam bütçe teklifinin 104 milyar 287 milyon 271 bin lira olduğunu kaydeden Bolat, bu kaynağın 65,6 milyar liralık büyük bölümünün cari transferler yoluyla doğrudan ihracatçıyı desteklemek için kullanılacağını belirtti. Ayrıca 114 ülkede 167 merkezde görev yapan 220 ticaret müşaviri ve ataşesiyle küresel pazarlardaki ihracatçıların saha operasyonlarının güçlendirildiği ifade edildi.

Dış Ticarette Rekor Veriler ve İhracat Finansmanı

Türkiye'nin ihracat performansına ve sağlanan finansman desteklerine ilişkin öne çıkan veriler şu şekilde sıralandı:

• Tarihi Rekorlar: 2002 yılında 36 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025'te 273,2 milyar dolara ulaştı; ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ihracatı ise 285,6 milyar dolarla tüm zamanların zirvesini gördü. Hizmet ihracatı 124,9 milyar dolara taşınırken, hizmet ticareti fazlası 63 milyar dolar oldu.
• 2026 Hedefi Aşıldı: 2026 başında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan 410 milyar dolarlık toplam mal ve hizmet ihracatı hedefi, ekim ayı itibarıyla 413 milyar dolara ulaşarak hedeflenen takvimden önce yakalandı.
• Yüksek Teknoloji Payı: İmalat sanayisi ihracatında orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin payı ekim ayı itibarıyla yüzde 44,3'e çıkarak tarihi rekor seviyeye ulaştı.
• Kredi ve Sübvansiyon Hacmi: Son 22 ayda Merkez Bankası kaynaklarıyla ihracatçılara 1,9 trilyon liralık reeskont kredisi kullandırıldı ve yaklaşık 541 milyar liralık faiz sübvansiyonu sağlandı. Günlük reeskont limiti 5 milyar liraya çıkarıldı. Türk Eximbank'ın bu yıl sağlayacağı finansmanın 59 milyar doları aşması, Türk Ticaret Bankası'nın desteğinin ise yıl sonunda 110 milyar liraya ulaşması hedefleniyor.

Dış Ticaret Dengesi ve Yerli Üretimi Koruma Tedbirleri

Ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış ithalatın 380,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini belirten Bakan Bolat, artışın temel nedeninin küresel piyasalardaki enerji fiyatları olduğunu kaydetti. Dış ticaret açığının yıllıklandırılmış bazda 95,1 milyar dolarda kaldığını bildiren Bolat, ihracatın ithalatı karşılama oranının ise yüzde 75'e yükseldiğini ifade etti.

Haksız rekabeti engellemek amacıyla 155 adet dampinge ve sübvansiyona karşı tedbir, 118 adet önlemlerin etkisiz kılınmasını önleme kararı ve 192 ürün grubunda gözetim uygulandığı bildirildi. Toplam 4 bin 618 üründe ilave gümrük vergileri yürütülürken, yapay zeka destekli TAREKS sistemiyle ithalatta standart dışı ürünlere geçit verilmediği açıklandı.

Ticaret Diplomasisi: AB Çelik Kotaları ve Made in EU Müzakereleri

Avrupa Birliği'nin çelik kotalarını yarı yarıya düşürdüğü süreçte Türkiye'nin yürüttüğü diplomasiyle kota payının yüzde 70'ten fazlasının korunduğu aktarıldı. 1 Ocak'tan itibaren AB mevzuatına uyumlu Makine Emniyeti düzenlemesinin devreye gireceği, mikro ihracatçıların ise 3 avroluk AB gümrük vergisinden muaf tutulduğu kaydedildi.

AB'nin "Made in EU" ve Sanayi Hızlandırma Yasası hazırlıklarının Türk otomotiv sektörü ve elektrikli araçlar üzerindeki olası etkilerine karşı son bir yılda AB nezdinde 92 ayrı diplomatik temas gerçekleştirildi. Çin ile yürütülen ticaret dengesinde ise bu yıl ihracatın yüzde 48,8 arttığı, DTÖ nezdinde Togg'u korumaya yönelik hibrit ve içten yanmalı motor kararlarında Türkiye'nin haklı bulunduğu belirtildi. İsrail ile ticaretin 2 Mayıs 2024'ten bu yana limanlar, gümrükler ve serbest bölgeler dahil 2,5 yıldır tamamen durdurulduğu, Türk bayraklı gemilerin İsrail limanlarına gidişinin kesin olarak yasaklandığı yinelendi.

İç Piyasada 907,8 Milyar Liralık Esnaf Kredisi ve Fahiş Fiyat Denetimleri

İç piyasada piyasa dengesini sağlamak ve haksız fiyat artışlarını önlemek amacıyla atılan adımlara değinen Ticaret Bakanı Ömer Bolat, esnaf ve sanatkarlara son 24 yılda sağlanan Hazine sübvansiyonlu kredi tutarının 907,8 milyar liraya ulaştığını bildirdi:

• Piyasa Denetimleri ve Cezalar: Bu yıl gıda, otomotiv, zincir market, emlak ve kuyum sektörlerinde 401 bin 500 işletme ile 48 milyondan fazla ürün denetlendi. İç ticaret denetimlerinde 878 milyon lira, tüketiciyi koruma denetimlerinde 2,1 milyar lira olmak üzere toplamda yaklaşık 3 milyar lira idari para cezası kesildi.
• Yeni Hal Kanunu Teklifi: Üretici birlikleri ile kooperatiflerin hallerde ve pazarlarda daha aktif rol almasını, kendi hallerini kurarken maddi destek ve vergi-rüsum muafiyetlerinden yararlanmasını öngören kapsamlı kanun taslağının Meclis Grubuna sunulduğu açıklandı.
• Sektörel Düzenlemeler: Otomotiv ve emlakta Güvenli Ödeme ve Elektronik İlan Doğrulama Sistemi devreye alınırken, yeme-içme sektöründeki zorunlu "kuver" ücreti uygulamasına son verildi. Yenilenmiş ürün mekanizmasıyla 1,8 milyon ikinci el cihaz piyasaya kazandırıldı.
• Gümrük Kapıları: Gürbulak Gümrük Kapısı'nın modernize edildiği, Hatay Yayladağı ve Cilvegözü kapılarındaki yenileme çalışmalarının sürdüğü, Nusaybin-Kamışlı kapısı için Suriye makamlarıyla görüşmelerin devam ettiği belirtildi.