Avrupa'da Jet Yakıtı Krizi: Stoklar 7 Yılın Dibinde, Bilet Fiyatları Baskı Altında

Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar ve kritik deniz ticaret koridorlarındaki kesintiler, Avrupa kıtasının enerji tedarik zincirini derinden sarsmaya devam ediyor. Kıtanın geleneksel yakıt koridorlarında yaşanan aksamalar nedeniyle havacılık sektörünün can damarı olan jet yakıtı rezervleri kritik eşiğe geriledi. Avrupa'nın en önemli petrol rafineri ve depolama merkezi olan Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) hattındaki ticari jet yakıtı stokları, eylül ayı ortası itibarıyla son yedi yılın en düşük seviyesine indi.

Projeksiyonlara göre, Avrupa pazarının yılın dördüncü çeyreğinde günlük 510 bin varillik devasa bir arz açığıyla karşı karşıya kalması bekleniyor. Aynı dönemde ABD'de günlük 18 bin varil, Asya-Pasifik bölgesinde ise 419 bin varillik arz fazlası öngörülürken, küresel ticaret rotaları açığı dengelemek üzere yeniden şekilleniyor.

Geleneksel Hatlar Tıkandı: İthalat Uzak Pazarlara Kayıyor

Kriz öncesinde Avrupa jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılayan Orta Doğu sevkiyatlarındaki sert düşüş, kıtayı alternatif tedarikçilere yönelmeye zorladı. Arz açığını hafifletmek isteyen Avrupalı alıcılar; rotalarını Nijerya, ABD, Kanada ve özellikle Güney Kore'ye çevirdi. Ancak lojistik mesafelerin uzaması, teslimat sürelerini açarken navlun ve sigorta giderlerini de tırmandırıyor.

Alternatif hatların başında gelen Güney Kore'den Avrupa'ya yapılan sevkiyatlar, günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşarak Ekim 2022'den bu yana en yüksek aylık seviyesini gördü. Ülkede işlenen ham petrol hacminin günlük 2,7 milyon varile tırmanması ve temmuz ayı jet yakıtı üretiminin 13,89 milyon varille son yedi yılın zirvesine çıkması kargo akışını desteklese de dördüncü çeyrekte beklenen 510 bin varillik açığın bu yolla tamamen kapatılması mümkün görünmüyor.

Asya-Pasifik'teki Fazlalık Avrupa Piyasasına Akıyor

Kıta genelinde stokların tükenme noktasına gelmesi ve Avrupa ile Asya arasındaki ürün fiyat makasının açılması, yakıtın uzak mesafelerden taşınmasını ekonomik olarak sürdürülebilir kılıyor. Güney Kore'nin yanı sıra ağustos ayında rekor düzeyde jet yakıtı ihraç eden Çinli rafineriler de Batı'ya yönelen kargolarda kritik rol oynuyor. Buna karşın, Hürmüz ve Babülmendep boğazları üzerindeki riskler sürdükçe uzun vadeli tedarik güvenliğinin sağlanması zorlaşıyor.

Havayolu Maliyetleri ve Uçak Biletlerine Zam Baskısı

Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin doğrudan operasyonel harcamaları içerisindeki en büyük maliyet kalemini oluşturuyor. Stokların yedi yılın en düşük düzeyinde seyrettiği bir ortamda, rafineri marjlarındaki artış ve küresel ham petrol fiyatlarındaki dalgalanma şirketlerin maliyet yükünü katlıyor.

Orta Doğu kaynaklı fiziki sevkiyatların eski kapasitesine dönememesi halinde, havacılık sektörünün artan lojistik ve ürün maliyetlerini doğrudan nihai bilet fiyatlarına yansıtması, bunun da önümüzdeki kış sezonunda uçak bileti tarifelerinde yeni zam dalgalarını tetiklemesi bekleniyor.