AB'den Kış Öncesi Enerji Uyarısı: Fiyat Kriziyle Karşı Karşıyayız

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu'da devam eden İran savaşı ve küresel enerji koridorlarındaki aksamaların gölgesinde kış sezonuna hazırlanırken, Brüksel'den kritik bir enerji uyarısı geldi. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, üye ülkelerin enerji bakanlarına gönderdiği resmi mektupta, enerji arzında yaşanan jeopolitik aksaklıkların piyasa fiyatları üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu belirterek hükümetlere doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltmaya dönük tedbirleri acilen masaya yatırma çağrısında bulundu.

Avrupa'nın arz güvenliği dengelerini değerlendiren Jorgensen, "Arz krizine bağlı bir fiyat kriziyle karşı karşıyayız" uyarısında bulundu. AB'nin, Rusya'nın vanaları kıstığı 2021 kışına kıyasla altyapı ve tedarik esnekliği bakımından bugün çok daha hazırlıklı olduğunun altını çizen Komiser, buna rağmen hükümetlerin kış aylarında yaşanabilecek sert piyasa hareketlerine karşı tedbirleri artırması gerektiğini vurguladı.

Zorunlu Kesinti Yok, Tasarruf ve Depolama Çağrısı Var

Jorgensen mektubunda, üye ülkelerden yer altı doğal gaz depolarına gaz enjeksiyonunu sürdürmelerini ya da piyasa dengelenene kadar elektrik ve doğal gaz talebini aşağı çekecek önlemleri devreye almalarını talep etti. Yapılan bildirimin Birlik genelinde bağlayıcı ve zorunlu yeni bir kısıtlama kararı niteliği taşımadığı; ulusal hükümetlere mevcut tüketim stratejilerini gözden geçirme ve tasarruf politikalarını sürdürme tavsiyesi olduğu kaydedildi.

Avrupa Komisyonu, eylül başında yayımladığı değerlendirme raporunda depolama seviyelerinin geçmiş yılların gerisinde kaldığını doğrulamakla birlikte, kısa vadede doğrudan bir fiziksel arz kesintisi riski görmediğini açıklamıştı. Ancak Orta Doğu'daki askeri operasyonlar, vadeli enerji kontratlarında volatiliteyi tırmandırmayı sürdürüyor.

Depolarda Doluluk Yüzde 70: Yüzde 90 Hedefine Esneklik

Brüksel mevzuatına göre üye ülkelerin kış öncesinde doğal gaz depolarını en az yüzde 90 doluluk oranına ulaştırması gerekiyor. Normal şartlarda 1 Ekim ile 1 Aralık tarihleri arasında yakalanması gereken bu hedef için, yüksek spot fiyatlar nedeniyle alım yapmakta güçlük çeken ülkelere bütçe baskısını hafifletmek amacıyla ek süre ve esneklik tanındı. Mevcut veriler, AB genelindeki yer altı doğal gaz depolama tesislerindeki doluluk oranının yaklaşık yüzde 70 seviyesinde bulunduğunu gösteriyor.

LNG Bağımlılığı Küresel Fiyat Şoklarına Hassasiyeti Artırdı

Rus gazına bağımlılığı azaltma stratejisinin bir sonucu olarak Avrupa'nın sıvılaştırılmış doğal gaza (LNG) yönelmesi, kıtayı küresel navlun ve kargo fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı daha açık hale getirdi. Veriler, AB'nin doğal gaz ithalat portföyündeki köklü dönüşümü ortaya koyuyor:

• LNG İthalat Payı: 2021'deki yüzde 20 seviyesinden 2025 sonu itibarıyla yüzde 45'e kadar yükseldi.
• Rus Boru Hattı Gazı: 2021'de yüzde 45 olan toplam ithalat payı, yaptırımlar ve alternatif hatlarla yüzde 12'ye kadar geriledi.

Fiziksel akışta henüz bir kesinti yaşanmasa da depoların hedeflenen hızda doldurulamaması ve LNG maliyetlerindeki küresel tırmanış, Avrupa sanayisi ve tüketicileri için kış tarifelerinin yeniden yukarı yönlü baskılanması riskini canlı tutuyor.