AB Hava Yolu Yolcu Haklarını Güncelliyor: 13 Yıllık Düğüm Çözüldü

Avrupa Birliği (AB) kurumları, havacılık sektöründe taşları yerinden oynatacak tarihi bir reforma imza attı. AB Konseyi, üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosu (AP) temsilcileri arasında tam 13 yıldır devam eden kördüğümü çözerek, hava yolu yolcu haklarını baştan aşağı yenileyen düzenleme üzerinde uzlaşıya vardı. İlk kez 2004 yılında yürürlüğe giren ve 2013'ten beri revize edilmeye çalışılan kurallar, artık yolculara çok daha agresif bir koruma kalkanı sağlarken, hava yolu şirketlerine de net operasyonel yükümlülükler getiriyor.

Yolcular İçin Yeni Dönem: "No-Show" Yasağı ve Bagaj Şeffaflığı

Yeni düzenleme, hava yolu şirketlerinin yıllardır uyguladığı ve tüketici mağduriyetine yol açan bazı gri alanları tamamen ortadan kaldırıyor. Öne çıkan tüketici dostu maddeler şunlardır:

• "No-Show" Uygulamasına Son: Yolcuların gidiş uçuşunu kaçırması veya kullanmaması durumunda, dönüş biletlerinin şirket tarafından tek taraflı olarak iptal edilmesi (no-show) artık yasaklandı. Bu kural; hamileler, refakatsiz küçükler ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler için hiçbir istisna olmaksızın tamamen uygulanacak.
• Ailelere Ücretsiz Yan Yana Oturma Garanti: Aileler, hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve onların refakatçileri, uçağın içinde yan yana oturabilmek için artık hiçbir ek ücret (koltuk seçimi bedeli) ödemek zorunda kalmayacak.
• Gizli Ücretlere Bagaj Engeli: Fiyat şeffaflığını artırmak amacıyla, bir adet el bagajı hakkını içeren bilet fiyatı, internet sitesindeki rezervasyon sürecinin en başında "varsayılan (default)" olarak gösterilecek. Böylece yolcular, son adımda sürpriz ücretlerle karşılaşmadan firmalar arası net fiyat karşılaştırması yapabilecek.
• Ücretsiz İletişim Kanalı: Hava yolu şirketleri, uçuş aksaklıklarında yolcuların doğrudan ulaşabileceği en az bir adet ücretsiz ve kesintisiz iletişim kanalı sunmakla yükümlü olacak.

Gecikme ve İptallerde Net Tazminat Matrisi

Uçuşun varış noktasına 3 saatten fazla gecikmeli ulaşması veya kalkışa 14 günden daha kısa bir süre kala iptal edilmesi durumunda yolcuların tazminat hakları korundu ve talep süreçleri hızlandırıldı. Şirketler, aksaklık sonrası 96 saat içinde yolcuları elektronik ortamda bilgilendirmek ve başvuruyu aldıktan sonra en geç 30 gün içinde tazminatı ödemek (veya reddini gerekçelendirmek) zorunda olacak. Mesafeye göre belirlenen tazminat tutarları şu şekildedir:

Yolcu Bakım Hizmetleri ve 3 Saat Sınırı

Havalimanında beklemek zorunda kalan yolcular için "bakım ve yardım" hakları zamansal metriklere bağlandı. Buna göre yolcular, her 2 saatlik beklemede içecek, 3 saat sonra yemek ve takip eden her 5 saatte bir ek yemek hakkına sahip olacak. İnternet erişimi ve iki telefon görüşmesi de bu haklara dahil edildi. Bir veya daha fazla gece konaklama gerektiğinde ise otel ve transfer masrafları tamamen havayolu şirketine ait olacak.

Alternatif Ulaşımda %400 Cezai Şart

Uçuşun iptal edilmesi veya uçağa kabul edilmeme (overbooking) durumlarında, yolcuya 3 saat içinde makul ve benzer seyahat koşullarına sahip alternatif bir güzergah sunulması zorunlu kılındı. Direkt uçuş alan bir yolcu, zorunlu olmadıkça çok aktarmalı yollara yönlendirilemeyecek. Eğer şirket 3 saat içinde bu alternatifi sunamazsa, yolcu kendi ulaşımını (farklı bir firmadan bilet alarak) organize edebilecek ve orijinal bilet fiyatının yüzde 400'üne kadar geri ödeme talep edebilecek.

Geçerlilik ve Muafiyet Kapsamı
Yeni kurallar; AB topraklarında gerçekleştirilen tüm uçuşları, AB merkezli şirketlerin dış dünyadan AB'ye yaptığı uçuşları ve AB'den kalkıp birlik dışına giden tüm seferleri kapsıyor. Sadece havayolunun kontrolü dışında gelişen (doğal afet, sıra dışı hava muhalefeti vb.) ve "olağanüstü durum" olarak net şekilde tanımlanan hallerde şirketlerin mali tazminat ödeme yükümlülüğü ortadan kalkabilecek. Yeni düzenleme, AP ve AB Konseyi'nin resmi onay adımlarının ardından yürürlüğe girecek.