Yapay Zekâ Dönüşümü İstihdamı Vurdu: Teknoloji Devlerinde Dev İşten Çıkarma Dalgası

Amerika Birleşik Devletleri merkezli teknoloji devleri, yapay zekâ (AI) yatırımlarını artırma ve organizasyonel yapılarını sadeleştirme stratejileri doğrultusunda radikal kararlar almaya devam ediyor. Verimlilik artışı, maliyet yönetimi ve yapay zekâ odaklı yeniden yapılanma gerekçeleriyle binlerce çalışanı kapsayan küçülme planları, küresel teknoloji sektöründe büyük bir işten çıkarma dalgasına dönüştü.

Mayıs Ayında Her 10 İşten Çıkarmanın 4'ü Yapay Zekâ Kaynaklı

ABD'deki iş gücü hareketlerini takip eden Challenger, Gray & Christmas verileri, yapay zekânın şirketlerin küçülme kararlarında artık bir numaralı gerekçe haline geldiğini ortaya koyuyor. Yılın ilk aylarından itibaren tırmanışa geçen yapay zekâ kaynaklı işten çıkarma oranları şu şekilde yansıdı:

• Aylara Göre Radikal Artış: Yapay zekâ gerekçesiyle yapılan işten çıkarmaların toplam içindeki payı ocak ayında yüzde 7, şubatta yüzde 10, martta yüzde 25 ve nisanda yüzde 26 seviyesindeyken, mayıs ayında ani bir sıçramayla yüzde 40'a ulaştı.
• Sektörel Liderlik: Yapay zekâyı birincil işten çıkarma gerekçesi olarak gösteren lider sektör teknoloji oldu.
• Yıllık Artış Trendi: Teknoloji sektöründe bu yılın ilk 5 ayında duyurulan işten çıkarma sayısı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 66 oranında artarak toplamda 123 bin 653 kişiye ulaştı.

Ekonomistler bu daralmanın tek nedeninin yapay zekâ olmadığını; Kovid-19 salgını sonrasındaki aşırı işe alımların, küresel maliyet baskılarının ve operasyonel yeniden yapılanma süreçlerinin de bu tablonun oluşmasında önemli rol oynadığını belirtiyor.

Teknoloji Devlerinin Küçülme ve Dönüşüm Planları

Sektörün öncü yazılım, sosyal medya ve finansal teknoloji şirketleri, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna (SEC) yaptıkları bildirimler ve çalışanlarına gönderdikleri iç notlarla yeni stratejilerini kamuoyuna duyurdu:

• Oracle: İş süreçlerini yapay zekâ teknolojilerine göre şekillendiren şirket, son bir yılda tam zamanlı çalışan sayısını 162 binden 141 bine indirerek 21 bin kişilik bir küçülmeye gitti.
• Meta: Yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkarma kararı alan şirket, buna karşın 7 bin çalışanını yapay zekâ odaklı yeni pozisyonlara kaydırmayı planlıyor. CEO Mark Zuckerberg, yapay zekâ alanındaki kıyasıya rekabet ortamında başarının garanti olmadığını vurguladı.
• GitLab: İş gücünü yaklaşık yüzde 14 azaltarak 350 kişinin işine son veren şirket, yönetim katmanlarını sadeleştirme kararı alarak 22 ülkeden çekileceğini açıkladı.
• Snap: İş gücünün yüzde 16'sına denk gelen yaklaşık 1000 kişiyi işten çıkardı. CEO Evan Spiegel, yapay zekâdaki hızlı gelişmelerin tekrara dayalı işleri azalttığını ve süreçleri hızlandırdığını belirtti.

Yazılım, Finans ve Kripto Sektörleri de Kapsamda

Yapısal dönüşüm sadece donanım ve sosyal medya şirketleriyle sınırlı kalmayıp, geniş bir dijital ekosisteme yayıldı:

• Intuit: Finans ve vergi yazılımları geliştiren şirket, yapay zekâ çalışmalarına odaklanmak amacıyla tam zamanlı iş gücünü yüzde 17 oranında azalttı.
• Cisco: Kaynaklarını yapay zekâ gibi büyüme alanlarına kaydırmak adına yaklaşık 4 bin çalışanının işine son verdi.
• Cloudflare: Organizasyon yapısını yapay zekâ çağına göre yeniden tasarlamak için 1100'den fazla çalışanıyla yollarını ayırdı.
• Coinbase ve PayPal: Kripto borsası Coinbase yapay zekâ dönüşümü gerekçesiyle yüzde 14'lük bir küçülmeye giderken; fintech devi PayPal, yapay zekâyı tüm süreçlerine entegre etme hedefiyle gelecek 3 yıl içinde iş gücünü yüzde 20 azaltmayı planlıyor.

Ayrıca Angi, Atlassian, Block, Crypto.com ve Wix gibi küresel ölçekteki birçok firma da yapay zekâ odaklı yeniden yapılanma stratejileri doğrultusunda bu yıl işten çıkarma kervanına katılan diğer markalar oldu.