Orta Doğu'da Dönüm Noktası: ABD ve İran Barış Anlaşmasına Vardı

Küresel jeopolitikte taşları yerinden oynatacak tarihi bir diplomatik gelişme yaşandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yaklaşık üç aydır gizli yürütülen müzakerelerin ardından Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti'nin barış anlaşmasına vardığını resmen duyurdu. Anlaşma kapsamında Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sonlandırılacağı ilan edildi.

Resmi İmzalar 19 Haziran'da İsviçre'de Atılacak

Görüşmelere ev sahipliği yapan Pakistan'ın Başbakanı Şerif, diplomatik çözümün koordinasyonunda rol alan bölge ülkelerine teşekkür etti. Sürecin perde arkasına değinen Şerif, şu ifadeleri kullandı:

“Yoğun görüşmelerin ardından, Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasında bir Barış Anlaşmasına varıldığını memnuniyetle duyuruyoruz. Resmi imza töreni 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de gerçekleştirilecektir. Bu arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varılmasına verdikleri destekten dolayı kardeşimiz Katar Devleti’nin büyük liderliğine, Suudi Arabistan Krallığı’nın ileri görüşlü liderliğine ve Türkiye Cumhuriyeti’ne yaptıkları önemli katkılar nedeniyle özellikle teşekkür ederim.”

Donald Trump: "Dünyanın Gemileri, Motorlarınızı Çalıştırın"

Anlaşmanın uluslararası kamuoyuna duyurulmasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden küresel enerji piyasalarını ve deniz ticaretini doğrudan etkileyecek kritik bir açıklama yaptı. İran ile varılan mutabakatı onayladığını belirten Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki ABD askeri ablukasının derhal kaldırılacağını ilan etti.

Trump, küresel ticarete yeşil ışık yakan mesajında, "Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerine yer verdi.

İran Cephesi: 60 Günlük Kritik Doğrulama Süreci

Gelişme İran devlet televizyonunda "halkın ve silahlı kuvvetlerin can düşmanı karşısındaki direncinin ABD'yi savaşı sona erdirmeye mecbur bıraktığı" şeklinde yorumlandı. Anlaşmanın teknik detaylarına ve takvimine ilişkin konuşan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise İslamabad'da olgunlaştırılan mutabakat metninin cuma gününden önce kamuoyuna açıklanacağını belirtti.

Garibabadi, imza töreninin ardından başlayacak süreç hakkında şu bilgileri paylaştı:

• Taahhütlerin Kontrolü: İsviçre'deki resmi törene kadar ABD tarafının savaşı sonlandırma, ablukayı kaldırma ve dondurulan İran varlıklarını serbest bırakma taahhütleri sahada doğrulanacak.
• Müzakere Takvimi: Resmi imzaların ardından başlayacak 60 günlük süre içinde yaptırımların tamamen kaldırılması, nükleer programın geleceği ve ekonomik kalkınma mekanizmaları gibi kritik başlıklar müzakere edilmeye devam edecek.
• Askeri Hazırlık durumu: Bölgesel dinamiklere değinen Garibabadi, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarına karşı İran Silahlı Kuvvetleri'nin gösterdiği caydırıcı duruşun Trump'ın pozisyon almasında belirleyici olduğunu, ancak ordunun her türlü senaryoya karşı teyakkuzda kalmaya devam edeceğini vurguladı.

Mutabakat Zaptı Taslağında Neler Var?

Reuters haber ajansının üst düzey İranlı yetkililere dayandırdığı bilgilere göre, tarafların üzerinde uzlaştığı ve son aşamaya getirilen taslak metinde şu ana maddeler öne çıkıyor:

• Nükleer Beyan: Tahran yönetimi, mutabakat kapsamında kesinlikle nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini uluslararası topluma resmi olarak beyan edecek.
• Nükleer Statüko: Nihai ortak karara varılana kadar İran, uranyum zenginleştirme oranları ve mevcut nükleer tesislerin kapasitesi konusunda mevcut statükoyu koruyacak, genişletme hamlesi yapmayacak.
• Uranyumun Seyreltilmesi: ABD yönetimi, İran'ın elinde bulundurduğu yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun yine İran toprakları içinde kalması şartıyla seyreltilmesine onay verdi.
• Yaptırım Güvencesi: Müzakerelerin sağlıklı yürütülebilmesi adına, 60 günlük kalıcı anlaşma arayışı süreci boyunca Amerikan hükümeti İran'a yönelik hiçbir yeni ekonomik yaptırım kararı almayacak.