Yıl Ortası Muhasebesi

Ne yılın başı, her şeyi planlıyoruz ne de yılın sonu, “artık geçti” diyoruz. Tam ortasındayız. Önümüzde hâlâ aylar var. Yeni alışkanlıklar edinmek için de, birikim yapmak için de. Borçları azaltmak için de, parayla ilişkiyi değiştirmek için de.

Aslında düşündüğünüzden daha fazla zaman var. Yeter ki bugünü sıradan bir gün gibi geçirmeyin. Böyle zamanlar küçük bir muhasebe yapmak için iyi. Bazen kendimize sorduğumuz doğru bir soru, onlarca cevaptan çok daha faydalı oluyor. Kendinize karşı dürüst olmanız yeterli. Hazırsanız başlayalım.

VERDİĞİM SÖZÜ TUTTUM MU?

Ocak ayında hepimizin aklında bir hedef vardı. Daha çok birikim yapmak; borçları azaltmak; harcamaları daha bilinçli yönetmek… İstediğiniz noktaya şimdilik ulaşamamış olabilirsiniz, ama hiç yol almadığınızı düşünmeyin. İnsan beyni ilginç çalışıyor. Yapamadıklarını, yaptıklarından daha kolay hatırlıyor. Psikolojide buna negatiflik yanlılığı deniyor. Bugün gözünüzü sadece eksiklere çevirmeyin. Geride kalan altı ayda attığınız adımları da görün.

HANGİ KARARI SÜREKLİ ERTELİYORUM?

"Önümüzdeki ay başlarım." "Tatilden sonra bakarım." "Biraz rahatlayayım." Ne kadar tanıdık geliyor, değil mi? Davranış biliminde buna bugün yanlılığı deniyor. Bugünkü rahatlığı, gelecekte elde edeceğimiz daha büyük faydadan daha değerli görüyoruz. Bu yüzden birikime başlamak zor geliyor. Oysa düzenli birikim yapan insanların ortak bir sırrı yok. Onlar da bir zamanlar başlamamış insanlardı. Aradaki fark, bir gün "bugün" demiş olmaları. Attığınız tek bir adım bile yılın geri kalanını değiştirebilir.

HİÇBİR ŞEY DEĞİŞMEZSE?

Bugünkü düzeniniz hiç değişmezse yıl sonunda nasıl hissedersiniz? Bu sorunun cevabı dürüstlük istiyor. Çünkü vereceğiniz cevap yalnızca size ait. İnsan zihni, gelecekte her şeyin kendiliğinden düzeleceğine inanmayı seviyor. Ne var ki alışkanlıklar değişmeyince sonuçlar da pek değişmiyor. Aralık ayındaki siz, bugünkü size teşekkür edecek mi? Yoksa “Keşke temmuzda harekete geçseydim” mi diyecek?

TEKRAR BAŞLASAM 6 AYDA NE YAPARDIM?

Son 6 ayı yeniden yaşama şansınız olsaydı paranızla ilgili neyi farklı yapardınız? Bu sorunun amacı pişmanlık yaratmak değil, deneyimlerden öğrenmek. Birikime daha erken başlamak ister miydiniz? O son dakika tatilini farklı planlar mıydınız? Bazı alışverişleri hiç yapmamayı tercih eder miydiniz? Yoksa aynı kararların arkasında durur muydunuz? Cevap ne olursa olsun size bir şey anlatıyor. İnsan, geçmişine dürüst bakabildiği ölçüde geleceğini değiştirebiliyor.

• Son 6 ayda hangi harcamalar bana iyi geldi?

Pahalı olan her zaman değerli olmuyor. Ucuz olan da her zaman gereksiz değil. Bir eğitim, bir kitap, sevdiklerinizle paylaştığınız güzel bir akşam, sağlığınız için yaptığınız bir harcama…

Hangisini düşündüğünüzde içiniz hâlâ ısınıyor? Finansal iyilik hali, sadece daha az harcamak değildir. Parayı hayatınıza gerçekten değer katan şeylere yönlendirebilmektir.

• Son 6 ayda beni en çok zorlayan neydi?

Hayat plan yaptığımız gibi ilerlemiyor. Beklenmedik bir masraf çıkıyor. Gelir değişiyor. Sağlık harcamaları gündeme gelebiliyor. Kimi zaman da sadece hayatın maliyeti ağır geliyor. Şimdi kendinize şu soruyu sorun: Bu süreç bana ne öğretti? Bir acil durum fonunun önemini mi? Gelirimi çeşitlendirmem gerektiğini mi? Yoksa harcamaları yakından takip etmenin değerini mi? Yaşadığımız her zorluk, doğru okunduğunda yeni bir alışkanlığın başlangıcı olabiliyor.

• Son 6 ayda kendimle gurur duyduğum davranış neydi?

Para söz konusu olduğunda kendimizi eleştirmekte ustayız. Takdir etmekte ise pek değil. İlk kez düzenli harcama takibi yapmış olabilirsiniz. Kredi kartı borcunuzu azaltmış olabilirsiniz. “Hayır, buna ihtiyacım yok” diyebilmiş olabilirsiniz. Küçük gibi görünen bu adımları küçümsemeyin. Davranış biliminde önemli bir gerçek var. İnsan, başardığını gördüğü davranışı sürdürmeye daha istekli oluyor. Bu yüzden bugün yalnızca eksiklerinize değil, güçlü yanlarınıza da bakın.