Anne Bana Harçlık Ver! - 01.04.2014

Para yönetimi küçük yaşlarda öğrenilmeli... Ama çocuğunuzun kendi kendine bunu yapması imkansız. Peki ona bu eğitimi nasıl vereceksiniz? Bir varmış bir yokmuş... Evvel zaman içinde kalbur saman içinde... Ümit diye yoksul bir çocuk varmış. Ailesinin ve onun hayali çok parası olmasıymış. Ümit bu ya; okumuş, çalışmış, zorlamış... Diğerlerinden...

Para yönetimi küçük yaşlarda öğrenilmeli... Ama çocuğunuzun kendi kendine bunu yapması imkansız. Peki ona bu eğitimi nasıl vereceksiniz?

Bir varmış bir yokmuş... Evvel zaman içinde kalbur saman içinde... Ümit diye yoksul bir çocuk varmış. Ailesinin ve onun hayali çok parası olmasıymış. Ümit bu ya; okumuş, çalışmış, zorlamış... Diğerlerinden farklı amacı varmış, o zengin olacakmış. Ve Ümit seneler sonra zengin olmayı başarmış. Ama bir terslik varmış... Neyi, ne için başardığını anlayamıyormuş. Hayat anlamsızlaşmış bir sabah çayını yudumlarken... Çocukluğunda hayalini kurduğu çok çok paralar ona mutluluk değil dert getirir olmuş sanki. Nereye yatırsam, nasıl saklasam, nasıl çoğaltsam derdinden kurtulamaz olmuş... Etrafındaki insanların samimiyeti, gerçekçiliğin endişesi ise işin cabasıymış. Sonra düşünmeye başlamış... “Acaba param olmasaydı beni severler miydi?” diye ve hiçbir ilişkiden memnun olmaz olmuş. Bir boşluk doldurmuş içini, nasıl kaplasa bilmiyormuş... İşte o an tüm ömrünce peşinden koştuğu ‘para’nın bir amaç değil, araç olduğunu anlamış.

Ailesinin tek çocuğu Manolya var mış bir de... Bir dediği iki olmazmış Manolya’nın. Her sene doğum günü bir prenses düğünü gibi şatafatlıymış.  Her istediği anında alınır, her hayali anne-babasını zora soksa da borçla harçla gerçekleştirilirmiş. Odasının mobilyaları bile fiyakalıymış. İstediği şeyler için beklemek, sabretmek, haketmek diye bir alışkanlığı yokmuş. Çünkü anne-babası, anneannesi-dedesi onu çok seviyormuş...  Manolya büyümüş, önce genç kız sonra kadın olmuş. Çok çalışmak, kazanmak anlamsız şeylermiş onun için., ne gereği varmış... Para bir amaçmış, zengin koca da bu amaca giden tek yol...

Sizleri neden mi Ümit ve Manolya ile tanıştırdım? Çünkü çocuklarını mutlu etmek için onları para kavramıyla tanıştırmayan ebeveynler aslında çocuklarda para bilincinin gelişmesine de engel oluyor. “Bize parayı kullanmayı öğreten mi vardı?” demeyin. Sizin zamanınızda cep telefonunuza veya e-mailinize gelen pazarlama mesajları, kredi kartları, alışveriş merkezleri, ihtiyaç kredileri ve Facebook yoktu. Anne-babanın parayla ilişkisi, davranış ve tutumları, çocukların parayla ilişkisini de doğrudan etkiliyor. Çocuklar duyduklarını değil, anne-babalarından gördüklerini öğreniyor. Toplumumuzda da bu genelde “Çek elinden o pis parayı.” ile başlıyor. Çocuk pis olan birşeyden çekiniyor, irkiliyor,soğuyor. Aslında tam olarak ne olduğunu anlamıyor. Benim beş yaşındaki oğlum ATM’den para çekerken orada sonsuz paramız olduğunu zannediyor. Dokuz yaşındaki oğlumsa kredi kartlarımızla harcadığımız paraları uzaylıların ödediğini düşünüyor(du). İkisi de para eğitiminden geçiyorlar. İşte size birkaç tüyo...

3 Kumbara
Harcamak, biriktirmek, paylaşmak

3 Kumbara; Doğuş Grubu, Milli Eğitim Bakanlığı, Para Durumu ve FODER (Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği) işbirliği ile Türkiye’deki tüm 10 yaş çocuklarına (dördüncü sınıf) finansal okuryazarlık (para) eğitimi veren bir program. Siz bu yazıyı okurken İstanbul, Kahramanmaraş, Denizli, Niğde, Rize, Şanlıurfa, Hatay, Erzurum, Antalya illerinde çocuklar drama bazlı interaktif sınıf içi eğitimlerle, eğlenerek öğreniyorlar.

‘Bitmeyen Dondurma Pınarı’
Bir çocuğa hayalini sordunuz mu hiç? 3 Kumbara eğitmenleri soruyorlar. Bitmeyen dondurma pınarından füze yapıp uzaya gitmek isteyene, beyin cerrahı olmak isteyenden dört arkadaşıyla otel işletecek olana kadar pırıl pırıl çocuklar var.

‘Bir Çuval Kuru Fasulye’
“Paran Denilince aklınıza ne geldi?” diye sorduk çocuklara. Ev kirası diyen de oldu, bir çuval kuru fasulye diyen de. Kağıt diyen de oldu insanları birbirine düşüren şey diyen de.

Hangi Yaşta Nasıl Anlatılmalı?
3-6 Yaş Arası
Para nedir?

Çocukların tüm alışkanlıkları bu yaşlarda başlıyor.
* Çalışıyorum, para kazanıyorum.” gibi somut örneklerle paranın ne olduğu anlatılmalı.
* Çocuklara bir şeyi almak için beklemesi gerektiği söylenmeli ve uygulamalı gösterilmeli.

Uygulama: “Bu oyuncağı alamayız çünkü paramız yok.” Hiçbir yaşta denilmemeli çünkü bu paramız olunca alacağız anlamına gelir. “Planımızda yok.” Veya “Bunun için biriktirmeliyiz.” denebilir. Ve hakikaten biriktirip, gidip alınabilir.

Uygulama: 3 yaşından beri oğlumla ‘oyuncak alma’ günümüz var... Alışveriş merkezine giderken, o gün oyuncak alma günü değilse, isterse ağlasın sızlasın oyuncak almıyorum. 1-2 ağlamadan sonra alışıyorlar zaten.

6-10 Yaş Arası
Param var!

Çocuğa para vererek ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılanması sağlanmalı.
* Para hedeflerimiz için bir araç. Çocuklar parayı amaç olarak algılamamalı. Satın almak istediği hedefleri olmalı.
* Çocuk hedefi için plan yapmalı ve yavaş yavaş biriktirmeli. Hedefinin resmini birikim kumbarasına yapıştırabilir.
* Çocuğunuza haftalık olarak harçlık vermelisiniz. Kendi parasına sahip olarak, birey olmasına destek olun.
* Harçlık miktarını aile değerleriniz, sosyal çevreniz ve geliriniz belirler. Ne az, ne çok... Düzenli ve sürekli olması önemli.
* Çocuğunuz size para ile ilgili birşeyler soruyorsa, bu paragöz olduğu anlamına gelmez sadece meraklı olduğunu gösterir.

Uygulama: Alışverişe çıkınca eline 10 lira verip 4-5 kişilik akşam yemeğini organize etmesini isteyin. Süpermarkette dönsün dursun, durumu çözsün. Kasiyere parayı o ödesin. Paranın üstünü o alsın. Fişi kontrol etsin.

11-13 Yaş Arası
Büyük hedefim var!

Çocuğunuz büyüdükçe para ile ilgili sorumuluğu artmalı.
* Çocuğunuzun uzun dönemli bir hedef seçmesine yardımcı olun. Yaz tatili için yeni bir bisiklet mesela...
* Çocuğunuza banka hesabı açın. Hedefi için birikim yapmasını sağlayın.
* Cesaretlendirin. Haftada beş lira biriktiriyorsa, siz de beş lira verin ve destek olun.
* Birlikte akıllı alışveriş yapın. İstek mi ihtiyaç mı ayrımı yapmasını öğrensin.
* Paylaşmanın ne olduğunu anlatın. Bir el alıyor, bir el veriyor. İhtiyacı olanlarla paylaşmasını sağlayın. Bir vakfı ziyaret edebilirsiniz.
* Harçlığını aylık olarak vermeye başlayın.

14-18 Yaş Arası
Paramı yönetiyorum!

Ergenlik çağı başladı. Giyinmek, süslenmek, gezmek gerek. Çocuğunuzun artık para ile ilişkisi gelişmeli.
* Para sonsuz değil. Kaynaklar kısıtlı. Bütçe yapmayı öğretin. Harçlığına göre harcama yapmasını öğrenmesini sağlayın.
* Çocuğunuza banka kartı verebilirsiniz. Harcamalarını kontrol etmesini ve düzenli ödeme alışkanlığı edinmesini sağlayabilirsiniz.
* Yatırımlar hakkında bilgi verin. Birikimini değerlendirebileceğini bilmesini sağlayın. Hisse ile tanıştırın. Bu yaşta çocuk yatırım kavramlarını öğrenebilir.

Uygulama: Çocuğunuza öğrendiği her yatırım kelimesi ile ilgili beş lira verebilirsiniz.

Uygulama: Çocuğunuzun odasına bir pano asın ve oraya kendine rol model aldığı kişilerin resimlerini, hikayelerini, dergi-gazete küpürlerini koysun. Neden rol model olarak o kişiyi seçtiğini konuşun. Onun gibi olmak istiyorsa burada paranın sadece oralara ulaşmada bir araç olduğunu hatırlatın.

[gallery link="file" ids="5965"]

Yorumlar
Kalan Karakter 800